Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης: «Σατγιαζίτ Ρέι: ένας κλασικός από την Ινδία»
Ο Σατγιαζίτ Ρέι / Satyajit Ray, ο σπουδαιότερος κινηματογραφικός δημιουργός της Ινδίας, επηρέασε βαθιά με το πλούσιο έργο του το παγκόσμιο σινεμά, καθώς και γενιές και γενιές κινηματογραφιστών. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του ιάπωνα auteur Ακίρα Κουροσάουα: «Αν δεν έχεις δει το σινεμά του Ρέι, είναι σαν να υπάρχεις στον κόσμο χωρίς να έχεις δει τον ήλιο ή το φεγγάρι». Αυτή την εβδομάδα, ο ινδός σκηνοθέτης βρίσκεται στο επίκεντρο του αφιερώματος «Σατγιαζίτ Ρέι: ένας κλασικός από την Ινδία» που παρουσιάζει στο κοινό η Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης και το οποίο θα πραγματοποιηθεί από τις 14 έως τις 17 Ιανουαρίου 2016 στην αίθουσα Σταύρος Τορνές (Αποθήκη 1, Λιμάνι).
Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν τέσσερις αντιπροσωπευτικές ταινίες του σκηνοθέτη. Πρόκειται για δύο ταινίες από την περίφημη Τριλογία του Άπου, Το τραγούδι του δρόμου (1955) και Ο ανίκητος (1956), καθώς και τα φιλμ Η μοναχική σύζυγος (1964) και Εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (1971).
Ο Σατγιαζίτ Ρέι (1921- 1992), γέννημα θρέμμα της Καλκούτας, γόνος οικογένειας ποιητών και συγγραφέων, καθώς και μαθητής του μεγάλου στοχαστή, συγγραφέα και φιλοσόφου Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ που υπήρξε στενός φίλος του πατέρα του, πριν ασχοληθεί με το σινεμά υπήρξε εξαιρετικά επιτυχημένος γραφίστας, σχεδιαστής και εικονογράφος βιβλίων (κυρίως παιδικών). Το 1947 ιδρύει την Κινηματογραφική Λέσχη της Καλκούτας όπου προβάλλονται για πρώτη φορά στην Ινδία πολλά αριστουργηματικά έργα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Το 1949 η γνωριμία και η συνεργασία του με τον Ζαν Ρενουάρ, ο οποίος ταξιδεύει στην Ινδία για τα γυρίσματα της ταινίας του Το ποτάμι, επηρεάζει σημαντικά τον Ρέι και τον ωθεί να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Όταν δύο χρόνια αργότερα, το 1951, σε ένα ταξίδι του στην Αγγλία βλέπει τον Κλέφτη των ποδηλάτων του Βιτόριο Ντε Σίκα η απόφασή του να κάνει σινεμά οριστικοποιείται. Οι τρεις πρώτες ταινίες του, γυρισμένες από το 1955 έως το 1959, συναποτελούν την περίφημη Τριλογία του Άπου, τρία επεισόδια μιας μεγάλης οικογενειακής saga και παράλληλα μιας μνημειώδους τριλογίας στην ιστορία του κινηματογράφου.
Με τις ταινίες αυτής της τριλογίας να βραβεύονται στα Φεστιβάλ Καννών και Βενετίας, ο Ρέι καθιερώνεται ως κινηματογραφικό όνομα πρώτης γραμμής σε παγκόσμιο επίπεδο. Στη διάρκεια της καριέρας του θα γυρίσει 37 ταινίες μεσαίου και μεγάλου μήκους, καθώς και ντοκιμαντέρ, εκ των οποίων και ένα εξαιρετικό φιλμ για τον μέντορά του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ. Στο πολυποίκιλο και ετερόμορφο έργο του Ρέι υπάρχει πάντα διακριτή μια βαθύτατη ουμανιστική φλέβα, σταθερή επιρροή του ιταλικού νεορεαλισμού. Στις ταινίες του, που κινούνται ανάμεσα στην παράδοση και στο μοντερνισμό, στην παρακμή της φεουδαρχίας και την ανάδυση μιας φιλόδοξης αστικής τάξης, συνυπάρχουν με εντυπωσιακή αρμονία και απαράμιλλο στυλ, οι ινδουιστικές θρησκευτικές παραδόσεις και η πλούσια ινδική μυθολογία με τον κοινωνικό προβληματισμό και το κριτικό βλέμμα στην αποικιοκρατία και τις άκαμπτες δομές της ινδικής κοινωνίας. Το έργο του Ρέι, μεγαλεπήβολο και αυθεντικό, χωρίς να χάνει ποτέ από το στόχαστρο τα υπαρξιακά δεινά και τα ανθρώπινα πάθη, είναι ένα σημείο συνάντησης της δυτικής ουμανιστικής παράδοσης και της εσωτερικότητας της Ανατολής.
Ο Σαμάλ, ένας φιλόδοξος υπάλληλος, εργάζεται σε μια αγγλική εταιρεία στο Νέο Δελχί. Όταν «χηρεύει» η θέση ενός διευθυντή τμήματος ο Σαμάλ θα κάνει τα πάντα για να την αποκτήσει, υποστηρίζοντας ανοιχτά τα συμφέροντα της εταιρείας στη σύγκρουσή της με τους εργαζόμενους συναδέλφους του. Κάποια στιγμή εμφανίζεται στο προσκήνιο η κουνιάδα του Τατούλ, με την οποία ήταν παλιά ερωτευμένος. Ο Σαμάλ θα προσπαθήσει να την εντυπωσιάσει με το νέο του κοινωνικό στάτους, στο οποίο έχει αναρριχηθεί, αλλά η αντίδραση της κοπέλας δεν θα είναι η αναμενόμενη...
Ο Ρέι δεν σκόπευε να ολοκληρώσει την τριλογία, αλλά μετά την διεθνή επιτυχία της πρώτης ταινίας, αποφάσισε να συνεχίσει την αφήγηση του Απού. Ασχολείται με την εφηβεία του μετά τον θάνατο του πατέρα του. Καθώς εξελίσσεται από αθώο παιδί σε διανοητικά περίεργο έφηβο, καταλήγει να σπουδάζει στην Καλκούτα. Παγιδευμένος στον ενθουσιασμό της πόλης, επισκέπτεται την μητέρα του απρόθυμα και σπάνια. Εκείνη είναι μοναχική και ετοιμοθάνατη, αλλά αρνείται να επικαλεστεί την συμπάθειά του από φόβο μήπως εμποδίσει την εκπαίδευσή του. Αυτή η τρυφερά εκφραστική, και συχνά σπαρακτική, ταινία όχι μόνο επεκτείνει, αλλά παράλληλα εμβαθύνει πνευματικά την ιστορία του Απού. Η ταινία, με λιτότητα στην φόρμα της, αλλά με μεγάλο συναισθηματικό βάθος, κέρδισε πολλά διεθνή βραβεία.
Η ταινία είναι βασισμένη σε διήγημα του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, του πρώτου μη-Ευρωπαίου που τιμήθηκε με Νόμπελ λογοτεχνίας. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Τσαρουλάτα, μια γυναίκα με πολύ εκλεπτυσμένο γούστο και μεγάλη αγάπη για την λογοτεχνία, περνάει πολλές ώρες μόνη της όσο ο σύζυγός της, Μπουπάτι, αφιερώνει όλο του τον χρόνο στην νεοϊδρυθείσα εφημερίδα του. Ο Μπουπάτι ζητάει από τον συγγραφέα ξάδελφό του να κρατάει καθημερινά παρέα στην Τσαρουλάτα και να την παρακινήσει να γράψει μία ιστορία για να ξεδιπλώσει το συγγραφικό της ταλέντο. Οι δυο τους περνάνε πολλές ώρες μαζί και μοιραία ένα ισχυρό συναίσθημα γεννιέται μεταξύ τους. «Η μοναχική σύζυγος», αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ταινίες της Ινδίας, η οποία προσεγγίζει με διακριτικότητα τη ζωή της γυναίκας στην Ινδία, περιγράφει συγκινητικά και με διεισδυτική ακρίβεια τις αντικρουόμενες απόψεις, συμπεριφορές και ανάγκες που συνθέτουν την αποικιοκρατούμενη Ινδία του ύστερου 19ου αιώνα.
Στο ντεμπούτο του, o Σατγιατζίτ Ρέι διασκεύασε το ομώνυμο βιβλίο του Μπιμπχουτιμπχουσάν Μπαντοπανχιάι, του οποίου το εξώφυλλο είχε σχεδιάσει παλιότερα. Η ταινία, μέσα από τα μάτια του μικρού Απού, αφηγείται την ιστορία μια φτωχής οικογένειας στην Βεγκάλη που παλεύει για τον επιούσιο. Ο πατέρας του είναι βραχμάνος ιερέας και, αν και καλλιτεχνικά ταλαντούχος, αναγκάζεται να βγάζει τα προς το ζην εισπράττοντας ενοίκια. Μαζί με τον Απού γνωρίζουμε τις γυναίκες που θα τον καθορίσουν, την αδερφή του, την μητέρα του και την θεία του. Με έναν τρόπο εμπνευσμένο από την εικόνα του παιδιού στον ιταλικό νεορεαλισμό, πρόκειται για μια νατουραλιστική αλλά και ποιητική ταινία που έκανε μεγάλη επιτυχία και εισήγαγε τον Ρέι στο πάνθεον των κινηματογραφικών δημιουργών.
Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί Cookies συνεδρίας. Με τη χρήση της, και εφόσον τα Cookies γίνονται αποδεκτά σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησής σας (browser), συμφωνείτε με τη χρήση αυτών των Cookies. Πολιτική προστασίας προσωπικών δεδομένων.
