ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «Ο ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΣΕ ΑΣΠΡΟ - ΜΑΥΡΟ»

Στο ντοκιμαντέρ του Άγγελου Κοβότσου Νίκος Κούνδουρος από τη σειρά Η Ιστορία των χρόνων μου ο σκηνοθέτης μιλά για την ταινία του Ο Δράκος, και τη συνδέει με την πολιτική κατάσταση της εποχής.

Παραμονή Χριστουγέννων. Ένας μοναχικός κι ασήμαντος υπαλληλάκος, ο Θωμάς, ανακαλύπτει ξαφνικά ότι μοιάζει με τον φοβερό «δράκο της Αθήνας», έναν αδίστακτο κακοποιό που καταζητείται από την αστυνομία. Στην αρχή τα χάνει κάπως, αλλά στη συνέχεια δέχεται να υποδυθεί το ρόλο του «δράκου», και ως τέτοιος γίνεται αποδεκτός από τα μέλη μιας συμμορίας του υποκόσμου. Η συμμορία, με αρχηγό τον Χοντρό συχνάζει σ’ ένα λαϊκό καμπαρέ και ετοιμάζει ένα μεγάλο κόλπο: την κλοπή ενός στύλου από το ναό του Ολυμπίου Διός και τη διάθεσή του σε ξένους αγοραστές. Όταν αποκαλύπτεται όμως ότι ο Θωμάς δεν είναι ο πραγματικός δράκος, τα μέλη της συμμορίας που τον πίστεψαν νιώθουν ότι προδόθηκαν και εξεγείρονται. Παρασύρονται σε μαχαιρώματα κι ο Θωμάς, λαβωμένος, μόλις και μετά βίας κατορθώνει να βγει στο δρόμο και να ξεψυχήσει στο πεζοδρόμιο, ενώ η παρουσία ενός σκουπιδιάρικου φανερώνει τον προορισμό του πτώματος.

Μια ταινία, χαρακτηριστικό δείγμα της νέας πνοής του ελληνικού κινηματογράφου. Ο Κούνδουρος χρησιμοποίησε κλασικά μοτίβα, όπως εκείνο της παρανομίας και της περιπλάνησης στην ύπαιθρο, σε συνδυασμό με στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, προερχόμενα από τον αστείρευτο θησαυρό της αρχαίας τραγωδίας και της λαϊκής παράδοσης. Τρεις φυγάδες προσπαθούν, ο καθένας για δικούς του λόγους, να διαφύγουν τη σύλληψή τους από τη χωροφυλακή. Καταδιώκονται, επειδή ο ένας σκότωσε τον αδερφό του για ένα κομμάτι γης, ο άλλος είχε αντιστασιακή δράση, και ο τελευταίος επειδή δολοφόνησε τον προδότη που ευθυνόταν για την καταστροφή ενός ολόκληρου χωριού από τους Ναζί.

«Αν έχει κάποιος την ατυχία να τον συναντήσει, θα συναντήσει έναν άνθρωπο-κτήνος, έναν άνθρωπο τρυφερό, έναν άνθρωπο που σου λεει “Αν δεν ξεκολλήσεις τον οίκτο από μέσα σου δεν θα κάνεις ποτέ σου καριέρα!” Κι ακόμη: “Γιατί ζεις; Κι αν ζεις ποιες είναι οι εικόνες σου, ποιος είσαι; Καληνύχτα!”».
Λόγια ενός ηθοποιού συνεργάτη του Νίκου Κούνδουρου

Η ταινία άρχισε να γυρίζεται το καλοκαίρι του 1966 στην Κρήτη, με τον προσωρινό τίτλο Το πρόσωπο της Μέδουσας, και ολοκληρώθηκε μετά από πολλές αναθεωρήσεις του σεναρίου και της αρχικής μορφής της στο Λονδίνο, παίρνοντας και τον οριστικό τίτλο Vortex. Πρόκειται για μια υπόθεση «ανθρωποφαγίας» μια σειρά πρόσωπα αλληλοσπαράσσονται έχοντας ως κέντρο ένα θελκτικό θηλυκό που σαν μέδουσα, ή αράχνη, «ρουφάει» χωρίς αναστολές κάθε αρσενικό. Μια μέρα, ο Φίλιππος τη βλέπει από μια μισάνοιχτη πόρτα στην αγκαλιά του μικρότερου αδελφού του και αποσύρεται διακριτικά για να μην τον αντιληφθούν. Λίγες μέρες αργότερα, σε μια εκδρομή στα ελληνικά νησιά, ο μικρός αδελφός εξαφανίζεται και ένα άλλο μέλος της παρέας, ο ομοφυλόφιλος Αλέξης που είναι ερωτευμένος με τον Φίλιππο, εκφράζει τις ανησυχίες του και πιέζει για να λάβει απάντηση, αλλιώς θα καταγγείλει την εξαφάνιση στην αστυνομία. Η κοπέλα υποπτεύεται βέβαια το φονικό, αλλά σωπαίνει. Ένας περαστικός, ο οποίος κάτι υποψιάζεται, πέφτει και αυτός στα δίχτυα της αράχνης και ψάχνει τρόπο να επωφεληθεί. Ο Φίλιππος νιώθει όλο και περισσότερο τον κίνδυνο, αλλά είναι αποφασισμένος για όλα. Όταν η αστυνομία βρίσκει το πτώμα, ο Φίλιππος σκοτώνει και την κοπέλα η οποία τώρα κοιμάται στην αγκαλιά του «περαστικού».

Στην ταινία εκτυλίσσονται τέσσερις διαφορετικές ιστορίες, με συνδετικό κρίκο τις όχθες ενός ποταμού. Τρεις ληστές κλέβουν ένα σταυρό και, ενώ προσπαθούν να περάσουν το ποτάμι, ο ένας χάνεται μαζί με το λάφυρο. Ένας στρατιώτης, λίγες μέρες πριν απολυθεί, συνομιλεί, μέσω της μουσικής του μπουζουκιού και του τραγουδιού, με έναν αντίπαλο της άλλης όχθης και δέχεται τα πυρά του. Η κόρη ενός στρατιωτικού φεύγει από το σπίτι της και γίνεται φίλη ενός κτηνοτρόφου. Ένα ερωτευμένο ζευγάρι δραπετεύει και καταφεύγει στο ποτάμι, γλιτώνοντας σαν από θαύμα το θάνατο σε ένα ναρκοπέδιο, και ο πατέρας της κοπέλας δίνει τη συγκατάθεσή του για να παντρευτούν.

Στο ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη, «Ο Δράκος, του Νίκου Κούνδουρου» από τη σειρά «Παρασκήνιο» ο Νίκος Κούνδουρος, με την γνωστή γλαφυρότητά του, αναλύει την εποχή της δημιουργίας του «Δράκου» και μοιράζεται με το κοινό μνήμες από την συνεργασία του με τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, τον Ντίνο Ηλιόπουλο και τον Θανάση Βέγγο.

Στο ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη, «Η μαγική πόλη, του Νίκου Κούνδουρου» από τη σειρά «Παρασκήνιο» ο Νίκος Κούνδουρος, μιλά για την ταινία του Η μαγική πόλη, που προκάλεσε αίσθηση με τη νεορεαλιστική καταγραφή μιας άγνωστης όσο και κρυμμένης από το «επίσημο» κάδρο κοινωνικής πραγματικότητας.

Μια λαϊκή συνοικία της Αθήνας (Δουργούτι) αποτελεί το σκηνικό στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία ενός σκληρά εργαζόμενου νέου που βρίσκεται μπλεγμένος σε μια παράνομη δοσοληψία με ένα απατεώνα. Με τη βοήθεια των γειτόνων του θα βγει αλώβητος από αυτήν την περιπέτεια και θα κερδίσει την καρδιά της αγαπημένης του.

Στα ελληνιστικά χρόνια, γύρω στο 200 π.Χ., μια ομάδα βοσκών με αρχηγό το Μολοσσό κατεβαίνει από το βουνό στα πεδινά, αναζητώντας καινούριες βοσκές για το κοπάδι της. Οι βοσκοί χάνουν τον προσανατολισμό τους και βρίσκουν καταφύγιο σε μια παραλία, σε ένα ψαροχώρι, κοντά σε μια ομάδα γυναικών, των οποίων οι ψαράδες σύντροφοι λείπουν. Δυο μικρά παιδιά, ο Σκύμνος, περίπου δέκα ετών, και η δωδεκάχρονη Χλόη μυούνται στα μυστικά του έρωτα παρακολουθώντας το ερωτικό σμίξιμο ενός βοσκού, του Τσάκαλου με μια γυναίκα, την Άρτα. Η παρακολούθηση της ερωτικής πράξης των μεγάλων μεγαλώνει την ερωτική ένταση στα παιδιά και οδηγεί στην τραγική λύση. Τα ατίθασα παιχίδια τους ξυπνούν την επιθυμία του Λύκα, ενός μουγκού βοσκού που απαγάγει και προσπαθεί να βιάσει τη Χλόη. Εκείνη του παραδίδεται στην παραλία, και ο Σκύμνος, μάρτυρας αυτής της σκηνής, ανήμπορος να αντέξει την πίκρα της προδοσίας, ζητά το θάνατο στη θάλασσα όπου αφήνεται να τον παρασύρουν τα κύματα.

Αποσπάσματα από το σύνολο του έργου του Νίκου Κούνδουρου παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ του Πάνου Κέκα από τη σειρά Έρωτας των πρώτων πλάνων.

Η Αθήνα της δεκαετίας του ’50 μέσα από το φακό του Νίκου Κούνδουρου και από τις ταινίες του «Μαγική πόλη» και «Δράκος».