Οι ταινίες του φεστιβάλ

Ο Οντι Ατραγκόν είναι ένας συγγραφέας που, τα τελευταία δυο χρόνια, ζει απομωνομένος σ' ένα ξενοδοχείο. Η ξαφνική είδηση του παράξενου θανάτου ενός πολύ αγαπημένου φίλου, επίσης συγγραφέα, θα τον παρακινήσει να εγκαταλείψει την απομόνωσή του. Στην αναζήτηση των αιτιών που οδήγησαν το φίλο του στο θάνατο, ο Οντι θα έρθει αντιμέτωπος με τους προσωπικούς του δαίμονες. Θα συνθηκολογήσει με την οικογένειά του, θα γνωρίσει τον έρωτα και την προδοσία στο πρόσωπο μιας γυναίκας, θα τραβήξει την προσοχή μιας σκοτεινής, επικίνδυνης μηχανής που θ' απειλήσει την ίδια του τη ζωή. Πίσω απ' τις αλήθειες της παρακμής που τον περιστοιχίζει, ο Οντι θ' ανακαλύψει τον εαυτό του, καθώς και τον τρόπο της διαφυγής του.

Ο Μάιλς Μπάτλερ, που εργάζεται σ' ένα γραφείο όπου χαρτογραφεί γενεολογικά δέντρα, ανακαλύπτει τον τραγικό θάνατο του σπιτονοικοκύρη του από ηλεκτροπληξία. Η νέα νοικάρισσα, η Κάμπελ, που έρχεται να μείνει στο άδειο διαμέρισμα, αρχίζει να γίνεται έμμονη ιδέα στον Μάιλς, σε τέτοιο βαθμό, που αποξενώνεται απ' την αφοσιωμένη φιλενάδα του και χάνει τη δουλειά του. Μη μπορώντας, από υπερβολική ντροπαλοσύνη, να έρθει σε απευθείας επαφή με τη γειτόνισσά του, αρχίζει να κλέβει την αλληλογραφία της. Αντιλαμβανόμενος ότι έχει ξεπεράσει τα όρια, προσπαθεί να μετριάσει λίγο το πάθος του, καθώς κι εκείνη φεύγει απ 'την πόλη για λίγους μήνες. Οταν, όμως, μαθαίνει ότι η Κάμπελ γέννησε ένα κοριτσάλκι, την Αιλσα, δεν μπορεί να το αντέξει.

Ο Αλεξ είναι ένας έλληνας σκηνοθέτης που φυτοζωεί στο Βερολίνο, γυρίζοντας βίντεο-κλιπ για άγνωστα συγκροτήματα και φτηνά διαφημιστικά. Μόνη του ελπίδα για τη μεγάλη καριέρα, το φιλόδοξο σενάριο που γράφει τα τελευταία τρία χρόνια: το "Αντίο Βερολίνο". Μάταια. Ολοι το απορρίπτουν. Απογοητευμένος, είναι έτοιμος να εγκαταλείψει τα σχέδιά του, όταν ο ατζέντης του τον ειδοποιεί πως βρέθηκε παραγωγός στην Αθήνα. Ο Αλεξ έρχεται στην Αθήνα να συναντήσει το εκκεντρικό μαικήνα, αλλά μια σπείρα τον μπερδεύει με τον άνθρωπο που περιμένουν από Βερολίνο.

Στις παρυφές ενός εγκαταλελειμμένου σιδηρόδρομου, ακούγονται από ένα μεγάφωνο φωνές να δίνουν διαταγές στον Βόιτσεκ, τον φύλακα των γραμμών, που ζει εξόριστος από τον κόσμο. Η σύντροφος του, Μαρί, ζει στο πλυσταριό του σιδηρόδρομου, όπου φροντίζει το όθο τους παιδί, όταν δεν δέχεται τις επιθέσεις του τοπικού χωροφύλακα. Η ζήλια και η μνησικακία μπαίνουν ανάμεσα στο ζευγάρι. Ταπεινωμένος απ' τους αφεντάδες του, αλλά κι απ' τη μιζέρια της ύπαρξής του, ο Βόιτσεκ βρίσκει μια υπερφυσική ανακούφιση στην ιδέα ότι, τουλάχιστον, το μαρτύριό του του ανήκει. Τελικά, θ' αναζητήσει τη λύτρωση μέσα από μια πράξη υπερβατικού θανάτου.

Μετά την πτώση του κομμουνισμού, ο Ορφ πιστεύει ότι είναι επιτέλους ελεύθερος ν' αποφασίσει τι θα κάνει με τη ζωή του και πού θα την περάσει: είτε στην πόλη του, την Πράγα, είτε στη Δύση των ονείρων του, αλλά πάντως μαζί με τη Σάρκα, την κοπέλα που κατάλαβε αμέσως πώς να μετατρέψει τη σύγχισή του σε ερωτικό πάθος. Δυστυχώς, εξαιτίας μιας σειράς λαθών και παρεξηγήσεων, ο Ορφ καταλήγει να μπλεχτεί με επικίνδυνους εμπόρους τέχνης, κι αναγκάζεται να καταφύγει από το Βέλγιο στη Γερμανία, κι από κει πίσω στην Πράγα, καταδιωκόμενος ως κλέφτης και δολοφόνος, και από την αστυνομία και από μια μυστηριώδη συμμορία. Οταν, όμως, γυρίσει στο σπίτι του, θα τον περιμένει μια άλλη μάχη.

Με φόντο μια επικείμενη έκλειψη ηλίου, δέκα πρόσωπα διαφορετικής ηλικίας, τάξης, φυλής, φύλου και σεξουαλικής ταυτότητας (που όλοι τους όμως αναζητούν την ίδια ποιότητα αγάπης), συνευρίσκονται για λίγο, και μετά χωρίζουν. Οι σχέσεις τους διασυνδέονται σαν κρίκοι μιας κυκλικής αλυσίδας και, καθώς η πόλη του Τορόντο βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής του ουράνιου δράματος, αντανακλούν τη σύγκρουση ανάμεσα στο φως και τη σκιά, το Καλό και το Κακό, τον κυρίαρχο και τον κυριαρχούμενο, το σκοτάδι και την ανανέωση. Μ' έναν τρόπο προκλητικό, που θυμίζει λίγο Ζαν Ζενέ, η έκλειψη καταπιάνεται με θέματα όπως η ηθική, η σεξουαλικότητα και η αναζήτηση της προσωπικής σχέσης, Παράλληλα, όμως, η ταινία είναι αντιπροσωπευτική της πολυεθνικής, πολυπολιτισμικής και πολυταξικής κοινωνίας του Τορόντο και του Καναδά.

Η λατρεία του Διονύσου οι ιεροτελεστίες των αγροτών οι αυτοσχεδιασμοί των εξαρχόντων τον δυθίραμβο και τα φαλλικά οδήγησαμ στη γέννηση της Τραγωδίας και την Κωμωδίας. Από τα μέσα του περασμένου αιώνα, ήταν γνωστό πως σε ορισμένες αγροτικές γιορτές (Δρώμενα) που τελούνται σε απομονωμένα χωριά της Ελλάδας, έχουν διατηρηθεί μέχρι σήμερα πολλά από εκείνα τα δημιουργικά στοιχεία που συγκρότησαν το αρχαίο δράμα σπαράγματα από την αρχαία λατρεία του Διονύσου, συγκεντρωμένα σ' αυτό το φιλμ, δίνουν την εικόνα, την ατμόσφαιρα και το κλίμα που επικρατούσε στην Ελλάδα την προ-Θεσπιακή εποχή και που, κάτω από τις γόνιμες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες στην Αθήνα, οδήγησε στη δημιουργία της Τραγωδίας και την Κωμωδίας.

Η ταινία είναι μια λεπτομερής εξιστόρηση της σχέσης του σκηνοθέτη με τον χρυσοθήρα πατέρα του. Ο Σέγκα ήταν ακόμα νέος όταν παντεύτηκε μια κοπέλα από πλουσιότερη οικογένεια κι εγκαταστάθηκε στην Ταϊβάν. Αυτό έγινε λίγα χρόνια μετά την ήττα των Ιαπώνων και την επάνοδο της Ταϊβάν στην κυριαρχία της Κίνας. Ο Σέγκα, όμως, εξακολουθεί να θεωρεί τον εαυτό του περισσότερο Ιάπωνα, παρά Κινέζο, και μαθαίνει στο γιο του να τον αποκαλεί "Ντο-σαν", που σημαίνει περίπου "πατέρας" στα ιαπωνικά. Το χρονικό της οικογένειας, που καλύπτει σχεδόν πενήντα χρόνια και περιστρέφει γύρω από τον φιλοϊάπωνα πατέρα, συνδυάζει την τοπική με την εθνική Ιστορία, καθώς κι ένα στοχασμό για την πολύπλοκη και σκληρή φύση του πεπρωμένου.

Τρέχοντας μόνο με το φρέσκο πάθος τους στο ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου, δυο εραστές, ο ανήσυχος χαρτοπαίκτης Σταύρος και η μυστηριώδης Μαρία, διασχίζουν την Ελλάδα, αλλά το ταξίδι τους δεν είναι ευτυχισμένη απόδραση. Σ' ένα παράξενο βενζινάδικο, η Μαρία εξαφανίζεται παράλογα, αναπάντεχα, χωρία ν' αφήσει πίσω της κανένα ίχνος. Ενα χρόνο αργότερα, πιστεύοντας ότι η Μαρία έχει πεθάνει, ο Σταύρος παντρεύεται την Ειρήνη, μιαν απλή επαρχιώτισσα. Την ήσυχη, σχεδόν συμβιβασμένη ζωή του τινάζει στον αέρα η επιστροφή της Μαρίας. Το παλιό τους πάθος ξαναζωντανεύει.

Αρχές της δεκαετίας του '60. Δυο γυναίκες συναντιούνται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Η Φιλιώ έρχεται από τη Βοστώνη για να διεκδικήσει το μερίδιο του γιου της από την πατρική περιουσία. Ο άντρας της, ήρωας της αντίστασης και του εμφυλίου, είναι από χρόνια νεκρός. Η Δήμητρα την υποδέχεται με σκοπό να την πείσει να περιορίσει τις απαιτήσεις της. Οι δυο γυναίκες έχουν ζήσει τα ίδια ιστορικά γεγονότα (κατοχή, απελευθέρωση, εμφύλιος) και τα ίδια οικογενειακά συμβάντα: εξορίες, διωγμούς, απώλειες και πένθη. Ομως τα κετέγραψαν διαφορετικά. Η συνάντησλη τους θα γεννήσει τη σύγκρουση. Μέσα σο ερμητικό σκηνικό του παλιού αστικού σπιτιού, οι δύο γυναίκες πάσχουν για το παρελθόν και το παρόν. Ανάμεσά τους ο Ηλίας, ένας ακόμα άνθρωπος που ζητάει απαντήσεις, προσπαθεί ν' ακούσει τις φωνές και τους ψιθύρους τους.

Ακολουθώντας ένα όραμά του, ο Δαμιανός φεύγει απ' την Ελλάδα κι επισκέπτεται τους Αγιους Τόπους. Δεν είναι ένας απλός επισκέπτεις, είναι ένας μελετητής: ανιχνεύει την οικουμενικότητα της Ορθοδοξίας στην Παλαιστίνη, ενώ θρηνεί για τον αφανισμό του εκεί Ελληνισμού -ενός Ελληνισμού, που ξεκινάει από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σ' όλη του την περιπλάνηση στην επικράτεια της Παλαιστίνης, κρατάει ημερολογιακές σημειώσεις, καταγράφει σκέψεις, αντιδράσεις, συναισθήματα.

"Το επίχρισμα, η άγια σκουριά που μας γεννά"
Δυο αδέλφια ξεκινούν το ταξίδι τους στον κόσμο απ' τα έγκατα της γης - από ένα χωριό ορυχείων. Ο μεγάλος, ο Στέλιος, φεύγει 15 χρονών. Αργότερα, λιποτακτεί απ' το στρατό. Για χρόνια θεωρείται νεκρός. Ο μικρός, ο Γιάννης, στα 25 του βρίσκεται αρχιφύλακας στην αστυνομία. Τα πλαστά ναυτικά φυλλάδια δυο λαθρομεταναστών, που φτάνουν στα χέρια του Γιάννη, συνδέονται με τον Στέλιο. Ο Στέλιος μπορεί να ζει. Ο Γιάννης φεύγει σε αναζήτησή του. Στην έρευνά του ανακαλύπτει τις πολλαπλές εκδοχές του εαυτού του. Ξαναπιάνει τα πράγματα απ' την αρχή. Δοκιμάζει τα όρια της ελευθερίας του. Καταλήγει παράνομος. Ακολουθεί την καρδιά του. Τ' αφήνει όλα πίσω. Χάνει την ταυτότητά του και μένει ανοιχτός, εκτεθειμένος, ελεύθερος. Συνειδητός απέναντο στο χάος. Στο μεταίχμιο.

Είναι η ιστορία μιας κοπέλας, της Ναταλί, ερωτευμένης μ' έναν τύπο που δεν τη θέλει στη ζωή του, ενώ, την ίδια ώρα, ένας άλλος τύπος, που είναι ερωτευμένος μαζί της, υποφέρει τα πάνδεινα στα χέρια της. Είναι επίσης η ιστορία της Κριστέλ, του Φαμπρίς και του Αντουάν που, εξαιτίας της απελπισμένη τους αναζήτησης για την αλήθεια, αδυνατούν να ζήσουν τη ζωή τους στο έπακρο, να προσαρμοστούν, ν' αγαπήσουν, να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου. Είναι χαρακτήρες στα πρόθυρα της παραφροσύνης, που τους ξεφεύγει η ευτυχία, που ολοένα τους γεμίζει η πικρία, χαρακτήρες που κάνουν συνέχεια κύκλους, που τηλεφωνιούνται και μιλάνε και μαλώνουν, έτσι ώστε να ξεφύγουν απ' τη μοναξιά και την παραίτηση.

Η Αντριάνα, προκειμένου να μη δει ο γιος της, ο Μπίλυ, την πεντάμορφη νεράιδα, την μεταμορφώνει σε κακάσχημη γριά. Ο αγαπημένος της, που' ναι μακριά στα ξένα, καβαλάει το άλογό του και τρέχει να τη φιλήσει πριν τον φεγγάρι χαθεί στη μαύρη σκιά. Ολες όμως οι γριές του κόσμου, μόλις μαθαίνουν ότι ένα παλικάρι θα κάνει νέα κι όμορφη μια κακάσχημη γριά, τρέχουν να τον προλάβουν για να τις φιλήσει κι αυτές. Οταν ο Αχιλλέας Καραφωτιάς κατεβαίνει στον πάτο ενός πηγαδιού για να εξιχνιάσει ένα έγκλημα, βρίσκει ότι τα πετρωμένα δάχτυλα του νεκρού κρατούν σφιχτά την παιδική του ιστορία.

Ο Τσιάοντόνγκ και η Τισάοτσούν αποφοιτούν από μια σχολή Καλών Τεχνών του Πεκίνου. Ερωτευμένοι απ' το γυμνάσιο, αποφασίζουν να παραμείνουν στη σχολή ως βοηθοί και να συνεχίσουν να ζουν σε μια μικρή κάματα στον ξενώνα, μέχρι να βγάλουν αρκετά χρήματα για να μπορέσουν να φύγουν. Ομως, με την επερχόμενη μονοτονία της ζωής τους, η σχέση τους αρχίζει ν' αργοπεθαίνει. Πρότυπα της γενιάς τους, τους είναι αδύνατον να παραδεχτούν ότι ο έρωτάς τους ψυχορραγεί, ενώ, την ίδια ώρα, η Τσιάοτσούν ετοιμάζεται κρυφά να μεταναστεύσει στις ΗΠΑ. Υστερα από μια άμβλωση και λίγες μέρες διακοπών μαζί, ο Τσιάοντόνγκ μεταφέρεται στο νοσοκομείο, έχοντας κάνει θρύψαλα όλα τα ποτήρια του ξενώνα.

Περιδιαβαίνοντας το εγκαταλελειμμένο παλάτι όπου μεγάλωσε ανάμεσα στους υπηρέτες, η εικοσιπεντάχρονη τραγουδίστρια Αλια αναπολεί το παρελθόν της. Εχει μόλις πεθάνει ο Πρίγκιπας Σιντ Αλι, του οποίου πιθανόν να ήταν νόθα κόρη, και η Αλια έχει έρθει να επισκεφθεί τις γυναίκες που δεν κατάφεραν, όπως εκείνη, να ξεφύγουν απ' τη μοίρα της υπηρέτησης. Αναθυμάται με οδύνη την αφύπνιση της δικής της περίπλοκης ταυτότητας και καταγωγής, καθώς και την άτεγκτη κοικωνική ιεραρχία που τόλμισε να υπερβεί. Αυτή η θλιβερή, αλλά και απελευθερωτική, αναδρομή στα παιδικά και εφηβικά της χρόνια επιφέρει τη συμφιλίωση της Αλια με τη μνήμη της μητέρας της, της όμορφης και θεληματικής Κενιντζά, που πάλεψε αμείλικτα για να προστατέψει την κόρη της από τις τυραννικές επιθυμίες του Πρίγκιπα.

Κάπου κοντά στα Χριστούγεννα Ο Κοντός, ο Ψηλός, ο Αλέκος και ο Σινούε, άτομα της καθημερινότητας, αποφασίζουν να εφεύρουν ξανά τον εαυτό τους, γιατί στο Κήπο του Θεού και οι πέτρες έχουν αλλάξει πια όψη Παίζουν μπάλα, πηγαίνουν στην εκκλησία, μαθαίνουν χορό, λένε ποιήματα, κομμάτια από θεατρικά έργα, χάνουν τους φίλους, χτυπούν τους εχθρούς, και ψηφίζουν με την ανάσα τους ευχές που θέλουν να στείλουν. Φτάνουν στα όρια. Πίνουν οινόπνευμα, βάζουν φωτιά στα κορμιά τους, σφίγγουν μια ζώνη γύρω απ' το λαιμό κι αφήνουν το κορμί τους να αιωρείται. Κάνουν εξερέρσεις, καίνε στρώματα, σπάζουν μαδέρια, ματώνουν και υπόσχονται στον εαυτό τους ότι αυτά τα Χριστούγεννα θα κατηφορίσουν στη θάλασσα.

Ο Λουίτζι, κοικωνικός λειτουργός, και ο Ελμπέρτο, πλασιέ, είναι δυο κακομοίρησες γύρω στα 30, που επιζούν στο Τορίνο μόνο χάρη στην ομιλιτική τους φιλία και τις νυχτερινές τους εξόδους σε μπαρ, ντισκοτέκ και συνοικιακούς δρόμους, αναζητώντας γυναίκες και βάλσαμο για την κατάθλιψη που τους τυραννάει. Πιο ανυπότακτες όμως κι απ' αυτούς είναι η Τσίντσια και η Κριστίνα, δυο ακριβές πόρνες απ' την ανατολική Ευρώπη, μπλεγμένες με μια οργάνωση εγκλήματος, τις οποίες ο Λουίτζι και ο Αλμπέρτο συναντούν σε μιαν από τις βόλτες τους. Οι εξωτικές γυναίκες σύντομα θα γίνουν άπιαστα αντικείμενα φαντασίωσης για τους δυο άντρες, μέχρι που τα πράγματα παίρνουν έναν ανέλπιστο δρόμο, κι οι τέσσερίς τους σμίγουν μέσα σ' ένα δραματικό φινάλε.

Υστερα από ένα ατύχημα, ο Λεάο, πρόσφυγας εργάτης στην Πορτογαλία, πέφτει σε κώμα. Μια νοσοκόμα, η Μαριάνα, αναλαμβάνει να συνοδεύσει τον αναίσθητο άνδρα πίσω στην πατρίδα του, στα Νησιά του Κάπε Βέρντε, πρώην αποικία της Πορτογαλίας. Η Μαριάνα ελπίζει ότι έτσιμ και αυτή και ο Λεάο, μια λευκή κι ένας μαύρος, θα μπορέσουν να ξεφύγουν από τη σκληρή ζωή της Ευρώπης. Μένει μαζί του και τον φροντίζει στη φτωχική κλινική της περιοχής, ενώ εκείνος ταλαντεύεται μεταξύ ζωής και θανάτου. Σιγά σιγά, όμως, η Μαριάνα θα καταλάβει πόσο καταπιεστικό και άγονο είναι στην πραγματικότητα το μέρος, και θα χάσει τις ψευδαισθήσεις της για ένα νέο ξεκίνημα στην Αφρική.

Σταύρος Τορνές: Ενας μυθικός κινηματογραφιστής ή ένας κινηματογραφιστής-μύθος; Ισως τίποτα απ' όλα αυτά, ίσως κάτι πολύ περισσότερο. Η ταινία επιχειρεί να προσεγγίσει τη ζωή και το έργο του Σταύρου Τορνέ: ψηλαφεί εικόνες του, αφουγκράζεται ψιθύρους του, εισχωρεί στις μνήμες φίλων του, ακολουθεί ίχνη του, για ν' αποτυπώσει το βιογραφικό πορτρέτο ενός κινηματογραφιστή που στάθηκε μέχρι το τέλος συνεπής σ' αυτά που είδε, έζησε και πίστεψε.

Χαρακτηρισμένο απ' το δημιουργό του ως μια "ρετρο-φαντασία που αντικατοπτρίζει την ιδεολογία και το ύφος του σοβιετικού κινηματογράφου της δεκαετίας του '30", το Σφυροδρέπανο αφηγείται την τραγωδία μιας οδηγού τρακτέρ, η οποία, μετά από έγκριση του Στάλιν, κάνει εγχείρηση αλλαγής φύλου, και από Γιεβντόκια Κουζνετσόβα γίνεται Γιεβντοκίμ Κουζνετσόφ. Ωστόσο, μετά την εγχείρηση, οι πρωτοστάτες αυτού του κρίσιμου και, σύμφωνα με την ταινία, εμβληματικού πειράματος εξολοθρεύονται ως εχθροί του λαού, και ο Γιεβντοκίμ πρέπει να ξαναρχίσει τη ζωή του απ' το μηδέν. Παντρεύεται, υιοθετεί ένα κοριτσάκι, εξελίσσεται σε σπουδαίο κατασκευαστή υπόγειων σιδηροδρόμων, γίνεται μέλος του Ανωτάτου Σοβιέτ, και η ζωή του, προσωπική και δημόσια, πάει όλο και καλύτερα. Ωσπου εμφανίζεται ξαφνικά μια γυναίκα από το παρελθόν του.