Extended Q&A και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση της προβολής «Ζούμε ανάμεσά σας»

Στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε η ειδική προβολή της ταινίας Ζούμε ανάμεσά σας σε σκηνοθεσία της Μαρίας Κατσικαδάκου (Cyber), που έχει στο επίκεντρό της την ασθένεια του διαβήτη και τις δυσκολίες που τη συνοδεύουν στην καθημερινή ζωή.

Τη δημιουργό του ντοκιμαντέρ υποδέχτηκε και προλόγισε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Ορέστης Ανδρεαδάκης: «Η Μαρία Κατσικαδάκου είναι μια ξεχωριστή και λαμπερή προσωπικότητα, που έχει διαγράψει σημαντική πορεία σε όλους τους αγώνες για προάσπιση και προστασία δικαιωμάτων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι βρίσκει τον τρόπο να μετατρέπει σε ποίηση τα όσα βιώνει και μας κάνει κοινωνούς σε αυτά τα βιώματα. Το ντοκιμαντέρ που θα δούμε είναι για τον διαβήτη, και με πολύ χιούμορ η σκηνοθέτρια μας εισάγει σε αυτόν τον κόσμο, μιλώντας για πράγματα που οφείλουμε να ακούσουμε όλες και όλοι».

Από την πλευρά της η Μαρία Κατσικαδάκου ευχαρίστησε το κοινό που έδωσε το «παρών» στην προβολή, σημειώνοντας πως σκοπός της δεν ήταν να δημιουργήσει ένα ιατρικό ή δακρύβρεχτο ντοκιμαντέρ αλλά να αναδείξει την καθημερινότητα των ατόμων με διαβήτη με έναν τρόπο ανάλαφρο και συνάμα ρεαλιστικό, συμβάλλοντας έτσι στην ορατότητα της κοινότητας. «Αυτή η ταινία συγκεντρώνει υλικό τουλάχιστον δέκα ετών. Τα άτομα με διαβήτη βιώνουμε καταστάσεις που οι περισσότεροι δεν μπορούν να κατανοήσουν. Πρόκειται για μια ολόκληρη κοινότητα χωρίς την παραμικρή εκπροσώπηση. Τον ίδιο αγώνα που έδωσα για την ορατότητα του λεσβιακού κινήματος δίνω τώρα και για τους διαβητικούς. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που κρύβουν ότι νοσούν» σημείωσε η σκηνοθέτρια.

Την προβολή της ταινίας ακολούθησε συζήτηση, παρουσία του προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων-Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ.) Χρήστου Δαραμήλα, της προέδρου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Διαβήτη (ΕΛ.Ο.ΔΙ.) Σοφίας Τσιακάλου, της προέδρου του Συλλόγου Διαβητικών Αθήνας (ΣΥ.Δ.Α.) Χριστίνας Σουλιώτη και της σκηνοθέτριας Μαρίας Κατσικαδάκου. Τη συζήτηση συντόνισε ο Βασίλης Τερζόπουλος, Συντονιστής του Ελληνικού Προγράμματος του Φεστιβάλ. Ο λόγος δόθηκε αρχικά στην Αγάπη, μία από τις «ηρωίδες» του ντοκιμαντέρ, η οποία ανέβηκε στη σκηνή φανερά φορτισμένη. «Έχω δει το ντοκιμαντέρ, κι όμως συγκινήθηκα. Όσες φορές έχω προσπαθήσει να αγνοήσω τον διαβήτη, σκεπτόμενη πως η τεχνολογία εξελίσσεται, αυτός βρίσκει κάθε φορά έναν τρόπο να μου υπενθυμίζει την παρουσία του. Νοσώ εδώ και 13 χρόνια, και παρ’ όλα αυτά σήμερα το πρωί μού συνέβη κάτι που δεν μου έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν. Με τον διαβήτη δεν ξέρεις ποτέ τι ξημερώνει κι όσο κι αν προσπαθήσεις να τον αγνοήσεις, να πείσεις τον εαυτό σου ότι δεν είναι κάτι, εκείνος είναι πάντα παρών. Από τις απλές συνήθειες, μέχρι τις στιγμές που κλαίω και σκέφτομαι “γιατί σε εμένα;” Να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι σας σε αυτή τη μάχη και πάντα να μιλάτε στους κοντινούς σας».

Τον λόγο πήρε στη συνέχεια ο Χρήστος Δαραμήλας, πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. Ως άτομο που πάσχει ο ίδιος από διαβήτη, αλλά και ως γονιός ενός παιδιού που διαγνώστηκε με την ίδια ασθένεια, αναφέρθηκε στην πρόοδο της επιστήμης αλλά και στις δυσκολίες στις οποίες καλούνται οι πάσχοντες και πάσχουσες να ανταποκριθούν. «Ζω με τον διαβήτη από το 1986. Εκτός από το δικό μου βάρος, φέρω και το στρες ενός γονιού που το παιδί του διαγνώστηκε με την ίδια ασθένεια. Όπως διαπιστώσατε και από το ντοκιμαντέρ, η Μαρία γύρισε όλο τον κόσμο μετά τη διάγνωσή της. Και αυτό ακριβώς είναι το μήνυμα για το πώς πρέπει να βλέπουμε τα πράγματα. Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι η αποδοχή της καθημερινότητας. Χρειάστηκε να μάθω τα νούμερα και να διαμορφώσω μαθηματική σκέψη για να κάνω όλους αυτούς τους αναγκαίους υπολογισμούς για ένα άτομο με διαβήτη. Οι κοινωνικές ομάδες στις οποίες συμμετέχουμε έχουν σπουδαίο ρόλο ως μηχανισμοί στήριξης. Είναι δύσκολο το μονοπάτι, και σε καμία περίπτωση ο διαβήτης δεν πρέπει να εξελιχθεί σε τρόπο ζωής» κατέληξε.

Σε εκείνο το σημείο, η Χριστίνα Σουλιώτη, πρόεδρος του ΣΥ.Δ.Α., αναφέρθηκε και εκείνη στη έννοια της κοινότητας και στη σημασία που αυτή διαδραματίζει για τα άτομα με διαβήτη. «Γνώρισα τη Μαρία το 2012 και, με έναν απίθανο τρόπο, άνθρωποι που ήμασταν εντελώς διαφορετικοί μεταξύ μας ήρθαμε κοντά μέσα από αυτή την ασθένεια. Στην ψυχή μου, αντιλαμβάνομαι αυτούς τους ανθρώπους ως οικογένεια. Συναντιόμασταν σπίτι της Μαρίας, μοιραζόμασταν τις εμπειρίες μας και βρίσκαμε την κατανόηση που αποζητούσαμε. Νιώθω μεγάλη χαρά που βγήκε αυτό το ντοκιμαντέρ, ώστε να μπορέσει περισσότερος κόσμος να μας καταλάβει».

Τη σκυτάλη πήρε η σκηνοθέτρια Μαρία Κατσικαδάκου, η οποία μοιράστηκε μια ιστορία για το στίγμα του διαβήτη, καταθέτοντας παράλληλα διάφορες παρατηρήσεις ως προς την έμφυλη διάσταση του θέματος. «Το 2014 πήρα συνέντευξη από μια ακτιβίστρια σε θέματα που περιστρέφονται γύρω από τον διαβήτη. Εκείνη την περίοδο ήταν έγκυος οπότε, λίγο προβοκατόρικα, τη ρώτησα αν θα προτιμούσε το παιδί της να βγει γκέι ή με διαβήτη, και εκείνη μου απάντησε “με διαβήτη”. Θεωρώ αδιανόητη αυτή την απάντηση. Ο διαβήτης σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την τροφή, που είναι το καύσιμο του οργανισμού και η οποία συνδέεται με τις κοινωνικές σχέσεις και την κουλτούρα μιας κοινωνίας. Ο αγώνας μας είναι καθημερινός και αδιάκοπος. Είμαστε σε μειονεκτική θέση από εσάς, και αυτό που σας ζητούμε είναι να μας κατανοήσετε. Είναι σημαντικό να είστε σε θέση να διακρίνετε αν μια συμπεριφορά πηγάζει από εμάς ή εάν προκύπτει από τον διαβήτη, διότι δεν μπορείτε να διανοηθείτε πώς επηρεάζει τη διάθεσή μας. Ιδιαίτερα σε εμάς τις γυναίκες, που έχουμε ένα σύστημα ορμονών πολυπλοκότερο από εκείνο των ανδρών».

Τα άτομα με διαβήτη βιώνουμε καταστάσεις που οι περισσότεροι δεν μπορούν να κατανοήσουν. Πρόκειται για μια ολόκληρη κοινότητα χωρίς την παραμικρή εκπροσώπηση. Τον ίδιο αγώνα που έδωσα για την ορατότητα του λεσβιακού κινήματος δίνω τώρα και για τους διαβητικούς. - Μαρία Κατσικαδάκου (Cyber)

Ως προς το στίγμα του διαβήτη τοποθετήθηκε και η Σοφία Τσιακάλου, πρόεδρος της ΕΛ.Ο.ΔΙ. και μητέρα της Αγάπης, που εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ. «Στην αρχή πίστευα πως ήταν πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας. Όσο περισσότερο όμως συναναστρεφόμουν με κοινότητες στο εξωτερικό διαπίστωσα ότι πρόκειται για διεθνές γνώρισμα. Η ζωή των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 κρέμεται από μια κλωστή. Είναι μια αυτοάνοση διαδικασία που μπορεί να προκύψει οποιαδήποτε στιγμή στη ζωή. Κανείς δεν ευθύνεται για το γεγονός ότι πάσχει από διαβήτη. Τείνουμε να ενοχοποιούμε τις πάσχουσες και τους πάσχοντες, έχοντας στο μυαλό μας την εικόνα ενός παχύσαρκου ανθρώπου που δεν προσέχει τη διατροφή του, που δεν περπατάει ή δεν κάνει γυμναστική. Ωστόσο, αυτή η αντίληψη δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα».

Ο Χρήστος Δαραμήλας, με τη σειρά του, έθιξε το ζήτημα της επαγγελματικής αποκατάστασης. «Είναι μια χρόνια πάθηση που επιβάλλει περιορισμούς, επομένως καταλήγουμε να την κρατάμε κρυφή στις δουλειές μας. Έπειτα, υπήρχε και το θέμα της στρατιωτικής θητείας, με τις επιτροπές του στρατού που χαρακτήριζαν με αρνητικό πρόσημο τους ασθενείς για μια χρόνια πάθηση. Η πρώτη επιτροπή νομαρχιακών υπηρεσιών γι’ αυτές τις διαδικασίες δημιουργήθηκε το 1989. Αν θέλουμε ο κόσμος να αλλάξει, πρέπει να μιλήσουμε ανοιχτά. Και κανείς δεν θα μιλήσει καλύτερα γι’ αυτό που βιώνουμε από εμάς τους ίδιους» ανέφερε ο πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ., με τη σκηνοθέτρια να συμπληρώνει πως «αυτό που έμαθα από τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα είναι πως όταν δεν είσαι ορατός, δεν μπορείς να διεκδικήσεις δικαιώματα».

Κλείνοντας, η Χριστίνα Σουλιώτη συμπλήρωσε, απευθυνόμενη στη σκηνοθέτρια: «Είναι πραγματική ευλογία αυτό το ντοκιμαντέρ. Έχεις περάσει πολλά τα τελευταία χρόνια, και αυτή η ταινία είναι μια παρακαταθήκη που αφήνεις, και όχι μόνο προς τη δική μας κοινότητα. Εύχομαι πραγματικά να είναι μόνο η αρχή».