ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟΝ ΜΕΤΩΠΟΝ

Ταινία αρχέτυπο για το είδος της, το Στο Δυτικόν Μέτωπον του σπουδαίου γερμανού σκηνοθέτη Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ, είναι μια τοιχογραφία του πεδίου μάχης, μια απεικόνιση των πιέσεων, ανακλάσεων και των επιδράσεων –ψυχολογικών και συναισθηματικών- στους στρατιώτες. Χωρισμένη σε τρία ευδιάκριτα μέρη, παρακολουθεί ένα λόχο γερμανών στρατιωτών, καθώς είναι καθηλωμένοι σ’ ένα πόλεμο χαρακωμάτων με τους γάλλους. Δύο είναι τα βασικά πρόσωπα σ’ αυτήν την ταινία-τοιχογραφία χαρακτήρων. Ο πρώτος είναι ένας νεαρός στρατιώτης, ο «σπουδαστής»: η αφήγηση, στο πρώτο μέρος, καταγράφει την ερωτική του περιπέτεια με μια γαλλίδα σερβιτόρα, τις αγωνίες και τις ελπίδες του έρωτα, με φόντο πάντα τις πολεμικές δραστηριότητες. Ο δεύτερος, είναι ένας μεγαλύτερης ηλικίας και παντρεμένος σύντροφός του: τον παρακολουθούμε στην επίσκεψη του στο σπίτι του, κατά τη διάρκεια της σύντομης άδειας του, την οδυνηρή ανακάλυψη της απιστίας της γυναίκας του και τα παρεπόμενά της. Το τρίτο μέρος της ταινίας, που συνιστά και το αποκορύφωμα της δραματικής πλοκής, είναι η μάχη που διεξάγεται ανάμεσα σε Γερμανούς και Γάλλους και η κατάληξή της. Υπόδειγμα ενός ασυμβίβαστου ρεαλισμού στο ύφος της -πραγματικό επίτευγμα για την εποχή της, 1930, μόλις δύο χρόνια μετά την έναρξη του ομιλούντος-, η σκηνοθεσία δεν προβαίνει σε κανενός είδους συνδιαλλαγή: καμία ωραιοποίηση, κανένας ηρωισμός. Ό,τι βλέπουμε είναι ένα πανόραμα του πεδίου μάχης σ’ όλη του την έκταση - από τη γραμμή του πυρός, στο κέντρο διοίκησης, την επιμελητεία στα μετόπισθεν και από κει στα χειρουργεία εκστρατείας-, η τρομακτική εμπειρία της μάχης, ο πόλεμος όπως πραγματικά είναι: άσχημος, βρώμικος και αποτρόπαιος, όπου η ζωή είναι αγκαλιά με το θάνατο. Και από την άλλη, το σύντομο διάλειμμα στα μετόπισθεν, η πραγματική ζωή, δύσκολη και απρόβλεπτη, με τις περιπλοκές της. Αυτή η κίνηση, ανάμεσα στους δύο κόσμους, μοιάζει να θέτει τα πρόσωπα μέσα σ’ ένα κλοιό από τον οποίο δεν υπάρχει καμία διαφυγή. Βαθύτητα πεσιμιστική στην τελική της εικόνα, η ταινία περιγράφει τη ζωή -εμπόλεμη ή όχι- των ηρώων ως μια αληθινή κόλαση: μοναδική παρηγοριά και ανακούφιση, οι στιγμές της συντροφικότητας και αλληλεγγύης ανάμεσα στους στρατιώτες.