ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Η ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Ο βρετανός δημιουργός Ντέρεκ Τζάρμαν προετοίμαζε επτά χρόνια την ταινία για τον μεγάλο ζωγράφο της Αναγέννησης Καραβάτζιο, ο οποίος έζησε μια σύντομη και ταραχώδη ζωή, γεμάτη από έντονα πάθη και καταστροφικούς έρωτες. Το φιλμ είναι μια αντικομφορμιστική και ρηξικέλευθη βιογραφία του ζωγράφου, η οποία με άξονα μια de profundis εξομολόγηση του ετοιμοθάνατου καλλιτέχνη - που θα πεθάνει μαχαιρωμένος σ ’έναν καυγά-, σκιαγραφεί το πορτραίτο ενός καταραμένου κυριολεκτικά καλλιτέχνη που θα πληρώσει ακριβά την αντισυμβατική του συμπεριφορά και την ομοφυλοφιλία του. Ταυτόχρονα, η εποχή της Αναγέννησης κινηματογραφείται όχι μέσα από την μυθική ακτινοβόλα λάμψη της, αλλά ως μια ζοφερή περίοδος κοινωνικής παρακμής και ηθικής κατάπτωσης. Επίσης ο Τζάρμαν καταφέρνει, με μεγάλη σκηνοθετική επινοητικότητα, να τη συσχετίσει με το σήμερα, μέσα από μια σειρά αναχρονισμών σε σκηνογραφικό, ενδυματολογικό και ηχητικό επίπεδο, γεγονός που προσδίδει στην ταινία ένα δυσοίωνο σουρεαλιστικό ξένισμα.

Η ταινία καταγράφει μερικές από τις βασικές στιγμές της ζωής και του έργου του αυστριακού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Έγκον Σίλε, ο οποίος πέθανε σε νεαρή ηλικία - μόλις 28 ετών. Το έργο του υπήρξε καθοριστικό σε ότι αφορά στην αίσθηση του ερωτισμού στην ζωγραφική, μέσω της απεικόνισης του γυμνού γυναικείου σώματος, επηρεάζοντας πολλούς μεταγενέστερους καλλιτέχνες στο χώρο των εικαστικών. Η ταινία, εκτός του ότι αναδεικνύει την σκοτεινή αύρα και την τολμηρότητα των ερωτικών του συνθέσεων, είναι και μια καταγγελία του ηθικού συντηρητισμού, της λογοκρισίας και της καταπίεσης της ερωτικής έκφρασης στην αυστριακή κοινωνία στις αρχές του αιώνα, συνηγορώντας υπέρ της απόλυτης ελευθερίας στον χώρο των τεχνών, καθώς ο Σίλε καταδικάστηκε στην εποχή του με την κατηγορία της πορνογραφίας.

Ο Νίκο Πιροσμανί, λαϊκός ζωγράφος από την Γεωργία της Σοβιετικής Ένωσης, που γεννήθηκε το 1863 και πέθανε φτωχός και αλκοολικός το 1918, υπήρξε ένας καλλιτέχνης συγγενικός του δικού μας Θεόφιλου, αυτοδίδακτος, περιπλανώμενος και ταπεινός. Ο συμπατριώτης του σκηνοθέτης Γκιόργκι Σενγκελάγια προσεγγίζει την ζωή και το έργο του μέσα από μια έξοχη αναπαράσταση της εποχής, όπου οι θαυμάσιοι πίνακες του Πιροσμανί είναι αναπόσπαστο μέρος των κινηματογραφικών εικόνων και ουσιαστικά αποτελούν την εικαστική υπεραξία της ταινίας. Ταυτόχρονα, το κινηματογραφικό πορτρέτο του ζωγράφου αναδεικνύει έναν άνθρωπο ελεύθερο και ατίθασο, βαθιά ριζωμένο στην ιστορία και στις παραδόσεις του τόπου του• έναν αυθεντικό δημιουργό ο οποίος, μακριά από κάθε είδους ακαδημαϊκές δεσμεύσεις και καλλιτεχνικές συμβάσεις, έζησε τη ζωή του ολοκληρωτικά μέσα στη ζωγραφική, προσδίδοντας στον πολλαπλώς παρεξηγημένο όρο της λαϊκής τέχνης, ένα ουσιαστικό νόημα και μια υψηλή αισθητική αξία.
- Bραβεία: Καλύτερης Σκηνοθεσίας στα κινηματογραφικά Φεστιβάλ του Λονδίνου (1973) και του Σικάγο (1974)

Αυτό το ντοκιμαντέρ, ένα από τα καλύτερα για την ζωή και το έργο του μεγαλοφυούς Πάμπλο Πικάσο, χωρισμένο σε έξι μέρη, καταγράφει την καλλιτεχνική του διαμόρφωση και πορεία: από τα πρώτα βήματα, τις επιρροές και τις αναζητήσεις του, μέχρι την περίοδο της ωριμότητας. Κινηματογραφώντας όχι μόνον τον ίδιο, εν ώρα εργασίας, αλλά και τους πίνακές του, καταγράφει την εξέλιξη ενός έργου που υπήρξε από τα πιο επιδραστικά για την τέχνη της ζωγραφικής στη διάρκεια του εικοστού αιώνα.
- Bραβεία: Καλύτερου Ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι (1956)