ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΣΤΗ ΣΕΝΤΡΑ - ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Ο Ντάγκλας Γκόρντον τοποθετεί 17 κάμερες στο τερέν του αγώνα Ρεάλ Μαδρίτης - Βαγιαρεάλ τον Απρίλιο του 2005 και εστιάζει στον Ζινεντίν Ζιντάν. Κάθε ανάσα, κάθε κίνηση και κάθε ματιά του γάλλου ποδοσφαιριστή, με ή χωρίς την μπάλα στα πόδια, καταγράφηκαν και μεγεθύνθηκαν για να υμνήσουν έναν ζωντανό θρύλο των γηπέδων. «Δεν πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ, αλλά για ψυχολογικό πορτρέτο. Θέλαμε να φτιάξουμε το πορτρέτο ενός άντρα του 21ου αιώνα και επιλέξαμε τον Ζιντάν. Αυτό σημαίνει κάτι σημαντικό για τους φίλους του ποδοσφαίρου, αλλά ταυτόχρονα αντιπροσωπεύει και κάτι περισσότερο» δήλωσε ο Γκόρντον.
Διακεκριμένος εικαστικός, ο Ντάγκλας Γκόρντον εμπνέεται από έναν από τους καλύτερους παίχτες όλων των εποχών και φιλοτεχνεί το πορτρέτο του. Υπό τους καταιγιστικούς ήχους των Mogwai και με τη φωνή του Ζιζού η ταινία αποτελεί μια ωδή στη μοναξιά ενός εξαιρετικού αθλητή.

Βασισμένη στο μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Ρίγκμπι, η ταινία αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας με κεντρικό ήρωα έναν ταλαντούχο λατινοαμερικανό ποδοσφαιριστή από το Λος Αντζελες. Όπως εκατομμύρια άλλα παιδιά στον κόσμο, ο Σαντιάγο, ονειρεύεται να γίνει επαγγελματίας ποδοσφαιριστής και να παίξει σε κάποια ευρωπαϊκή ομάδα. Ενώ είναι πεπεισμένος ότι τελικά η επιθυμία του θα παραμείνει στο χώρο του φαντασιακού, μία απροσδόκητη εξέλιξη του ανοίγει τον δρόμο προς το όνειρο. Πολύ σύντομα θα βρεθεί να παίζει μπάλα μαζί με τα είδωλά του, στην NewcastleUnited.
Η ταινία πραγματοποιήθηκε με τις ευλογίες της FIFA, γεγονός όμως που έκανε τον Μάικλ Γουϊντερμπότομ, ο οποίος αρχικά είχε αναλάβει τη σκηνοθεσία, να παραιτηθεί, καθώς η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου προκειμένου να παραχωρήσει άδεια για κινηματογράφηση σε πραγματικά γήπεδα, ζήτησε να εγκρίνει το σενάριο. Βέβαια, το γεγονός αυτό, το ότι, δηλαδή, η ταινία γυρίστηκε σε πραγματικά γήπεδα και αθλητικές εγκαταστάσεις στο Νιουκάστλ, αποτελεί τελικά και το βασικότερο προτέρημά της, καθώς με αυτόν τον τρόπο το Goal καθίσταται ιδιαίτερα αληθοφανές. Η συμμετοχή μεγάλων ονομάτων του παγκοσμίου ποδοσφαιρικού στερεώματος όπως οι Ντέιβιντ Μπέκαμ, Ζινεντίν Ζιντάν κ.ά., δίνουν ακόμη μία αύρα ρεαλισμού στην ταινία και γοητεύουν τα πλήθη.

Έξι ηλικιωμένοι συναντιούνται σ' ένα καφενείο στο Σάο Πάολο. Οι παλιές φωτογραφίες στους τοίχους τους θυμίζουν τις παλιές επιτυχίες, αλλά τους φέρνουν και μία άλλη σκέψη στο μυαλό: ότι εκείνος ο καιρός έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Μιλούν για τα περασμένα ποδοσφαιρικά μεγαλεία, για ξεπεσμένους παράγοντες ή προπονητές, για την ακμή και την παρακμή παλιών άσων του γηπέδων, για την διαπλοκή και τα συμφέροντα, για τα βρώμικα ποδοσφαιρικά κυκλώματα.
Μια βραζιλιάνικη ταινία με έναν γλυκόπικρο αέρα νοσταλγίας. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, ενώ οι ιστορίες που παρουσιάζονται έχουν λάβει χώρα στη Βραζιλία, θα μπορούσαν λίγο πολύ να έχουν διαδραματιστεί σ' όλες χώρες του κόσμου, καθώς τα σκάνδαλα με τους διαιτητές, τα παράνομα στοιχήματα και οι στημένοι αγώνες είναι μια παγκόσμια πραγματικότητα.

Το 2004 το Talent Campus της Μπερλινάλε διοργάνωσε διαγωνισμό με θέμα το ποδόσφαιρο. Στον διαγωνισμό έλαβαν μέρος 611 νέοι σκηνοθέτες από 75 χώρες. Τελικά επιλέχθηκαν 44 ταινίες μικρού μήκους και animation από 29 χώρες, οι οποίες απαντούν στην ίδια ερώτηση-κλειδί: «γιατί αγαπάτε το ποδόσφαιρο;». Μία ξεχωριστή προσέγγιση της παγκόσμιας λατρείας για την στρογγυλή θεά, ιδωμένη πέρα από τις συμβατικότητες και την καθιερωμένη δραματουργία του εμπορικού κινηματογράφου.
Οι ταινίες θα προβληθούν σε δύο «ημίχρονα» και προέρχονται από τις εξής χώρες: Αργεντινή, Βραζιλία, Γερμανία, Γουατεμάλα, ΗΠΑ, Δανία, Ελβετία, Ινδίες, Ινδονησία, Ισπανία, Ιράν, Ισραήλ, Καναδάς, Κένυα, Κολομβία, Μεγάλη Βρετανία, Μεξικό, Μπενίν, Νιγηρία, Νότιος Αφρική, Ολλανδία, Ουγγαρία, Ουγκάντα, Ουρουγουάη, Ρουμανία, Σερβία & Μαυροβούνιο, Σουηδία, Σρι Λάνκα, Φιλιππίνες.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, προβάλλεται με την υποστήριξη της Berninale, του Talent Campus και της ΕΡΤ.

Όταν η Ολλανδία το 2002, εντελώς απρόσμενα δεν προκρίθηκε για την τελική φάση του Μουντιάλ της Ιαπωνίας και της Κορέας, στο μυαλό του Ολλανδού διαφημιστή και επικοινωνιολόγου MatthijsdeJongh γεννήθηκε μια ασυνήθιστη ιδέα. Βρήκε ποιες από τις 203 χώρες της λίστας της FIFA είχαν έρθει τελευταίες και πρότεινε να γίνει μεταξύ τους ο τελικός των εσχάτων, την ίδια μέρα που στην Γιοκοχάμα θα γινόταν ο τελικός των πρώτων. Έτσι λοιπόν το Μπουτάν, και το νησί της Καραιβικής Μονσερά, θα αναμετρηθούν στη Θιμπού, στα υψίπεδα των Ιμαλαίων πρωτεύουσα του Μπουτάν, σ’ έναν άλλο αγώνα που μιλά για τη αλληλεγγύη, την αλληλογνωριμία, και την αλληλοκατανόηση.
Σε αυτόν τον εναλλακτικό τελικό, ο αθλητισμός αποκτά το χαμένο του νόημα και την παλιά του δύναμη. Μεταμορφώνεται σε γέφυρα πολιτιστικής ανταλλαγής, επικοινωνίας, άμιλλας και φιλίας ανάμεσα σε χώρες και λαούς που πιθανόν και να αγνοούσαν ο ένας την ύπαρξη του άλλου. Μάλιστα ο σταρ του ιταλικού ποδοσφαίρου Ρομπέρτο Μπάτζιο είπε για το ντοκιμαντέρ: «Σε καιρούς που όλα στον αθλητισμό στρέφονται γύρω από το εμπόριο και την κατανάλωση, αυτό το σχεδόν αφελές εγχείρημα είχε ως προϋπόθεση την αληθινή αγάπη για το ποδόσφαιρο». Μήπως αυτό το παιχνίδι όπου «οι τελευταίοι έσονται πρώτοι» ήταν ο πραγματικός τελικός του Μουντιάλ του 2002;

12 Σεπτεμβρίου 1970. ManchesterUnited εναντίον Coventry: 2-0. Ένα ματς ασήμαντο στην ιστορία του ποδοσφαίρου, αλλά μοναδικό ντοκουμέντο στην ιστορία της τηλεόρασης και του κινηματογράφου. Ο παίκτης με τη φανέλα με το Νούμερο 11, που δεν είναι άλλος από τον Τζορτζ Μπεστ, κινηματογραφείται από 8 κάμερες. Όλες οι φάσεις του παιχνιδιού αντανακλώνται μέσα από τις δικές του δράσεις, αντιδράσεις, κινήσεις, ξεσπάσματα ή στάσεις του 24τετράχρονου σταρ από το Μπέλφαστ.
Ο Hellmuth Costard, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γερμανικού πειραματικού κινηματογράφου, κινηματογράφησε το παιδί θαύμα από το Μπέλφαστ, τον Τζορτζ Μπεστ, τον επονομαζόμενο και ως πέμπτο μέλος των Beatles. Η ταινία αισθητικά είναι ακριβώς το αντίθετο από οποιαδήποτε κινηματογραφική ή τηλεοπτική καταγραφή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς. Δεν βλέπουμε καν τα γκολ, αφού η κάμερα προσπαθεί να αποτυπώσει και την παραμικρή χειρονομία, έκφραση ή στιγμιότυπο, σαν να θέλει να συλλάβει το αδύνατο: τη στιγμή της έμπνευσης και της επινόησης, καθώς αυτές γεννιούνται στο μυαλό μιας ποδοσφαιρικής ιδιοφυίας.

Δεν χρειάζονται πάνω από πέντε λεπτά για να καταλάβει κανείς ότι ο εξάχρονος Γιόχαν Φίμπεν, δεν έχει απλώς ταλέντο στο ποδόσφαιρο, έχει το αστέρι! Η άνεση του μέσα στο γήπεδο, η ευστοχία του αλλά και οι απίστευτες ντρίμπλες του, τον καθιστούν στα έξι του χρόνια, μέλος της Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου της Σουηδίας. Σύντομα, αναδεικνύεται σε σωτήρα της ομάδας, και όλα τα βλέμματα στρέφονται επάνω του. Η δόξα και το χρήμα όμως, έρχονται σε αντίθεση με τη μικρή του ηλικία και το «σταρ σύστεμ», καθώς αν μη τι άλλο, δεν μπορεί καν να υπογράψει τα αυτόγραφα που του ζητούν, καθώς δεν ξέρει να γράφει!
Ο πατέρας του Τόμας Βίντεμπεργκ (Οικογενειακή γιορτή) υπογράφει αυτή την, γυρισμένη σε σινεμασκόπ, ταινία, σε μία εποχή που το ποδόσφαιρο ήταν ακόμη ένα αθώο παιχνίδι. Μία τρυφερή κωμωδία που παρουσιάζει τη βαθιά μοναξιά του παιδιού-θαύματος, καταγράφοντας τα αγεφύρωτα ηλικιακά χάσματα και τα προβλήματα επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο κόσμους που δεν γεφυρώνονται, ούτε καν μέσα στο γήπεδο. Στην ταινία εμφανίζεται η Εθνική Ομάδα της Σουηδίας των αρχών της δεκαετίας του 1970.

Βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα, η ταινία αφηγείται τη ζωή και τα έργα του Βασίλη Σερέτη, νέου, άγνωστου, φτωχού, αλλά ταλαντούχου και φιλόδοξου ποδοσφαιριστή, που ονειρεύεται να κατακτήσει τα γήπεδα. Ο ήρωας, είναι διατεθειμένος να τα δώσει όλα και να υποστεί ό,τι χρειαστεί, προκειμένου να κατακτήσει το ποδοσφαιρικό στερέωμα. Έχοντας ως μόνο όπλο το ταλέντο του, προσπαθεί να ορίσει τη μοίρα του, σε μια διαδρομή από τη Θεσσαλονίκη, στο Βόλο και από εκεί στην Αθήνα. Μαζί του, γευόμαστε τη λάσπη των γηπέδων, τη μοναξιά της επαρχίας, τους "πουλημένους" αγώνες, αλλά και την εφήμερη λάμψη της επιτυχίας.
Ο Παντελής Βούλγαρης υπογράφει μια ταινία που άφησε εποχή, καθώς, εκτός από την πρωτότυπη σκηνοθετική οπτική της, σκιαγραφεί με ποιητικό και ταυτόχρονα ρεαλιστικό τρόπο το φαινόμενο του ελληνικού ποδοσφαίρου. Ελληνική επαρχία, στημένοι αγώνες, όνειρα, φιλοδοξίες, προσδοκίες, αποτυχίες, συνθέτουν ένα μωσαϊκό συναισθημάτων και καταστάσεων, που χαρακτηρίζεται ως σύγχρονο, παρά το γεγονός ότι η ταινία γυρίστηκε πριν από 20 χρόνια.

Η ταινία πραγματεύεται την ιστορία μιας ομάδας από σύγχρονες Καλιπάτηρες που θέλουν να παρακολουθήσουν τον ποδοσφαιρικό αγώνα, της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου του Ιράν ενάντια στο Μπαχρέιν για το Μουντιάλ του 2006. Καθώς απαγορεύεται δια νόμου η παρουσία γυναικών στις αθλητικές εγκαταστάσεις, οι γυναίκες μεταμφιέζονται σε άντρες για να μπουν στο γήπεδο Αζάντι της Τεχεράνης. Κάποιες αποκαλύπτονται και συλλαμβάνονται, κάποιες άλλες τα καταφέρνουν και περνούν απαρατήρητες.
O Τζαφάρ Παναχί καταγράφει και καταγγέλλει, για μια ακόμη φορά, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την υποτιμητική θέση της γυναίκας στην σύγχρονη Ιρανική κοινωνία. Mε αμεσότητα και ρεαλισμό, ακροβατώντας στα όρια του ντοκιμαντέρ, αλλά κυρίως με καυστική ειρωνεία και χιούμορ, η ταινία αφηγείται έναν διπλό αγώνα: αυτόν του γηπέδου και έναν πολύ πιο σημαντικό, αυτόν των γυναικών να αποτινάξουν τα δεσμά που τις κρατούν μονίμως στην Β’ Εθνική κατηγορία πολιτών. Η ταινία βραβεύτηκε με την Αργυρή Άρκτο στο περασμένο Φεστιβάλ του Βερολίνου, ενώ η προβολή της απαγορεύτηκε στο Ιράν.

ΤοFootballfactory είναι κάτι περισσότερο από μία μελέτη για την αγγλική εμμονή με τη βία στα γήπεδα. Επί της ουσίας πρόκειται για μία ταινία μυθοπλασίας που αγγίζει τα όρια του ντοκιμαντέρ και περιγράφει με ιδιαίτερα ρεαλιστικό τρόπο την ακατανίκητη ανάγκη των ανδρών να αποτελούν τμήμα ενός συνόλου. Οι τέσσερις πρωταγωνιστές της ταινίας, με τις παρακινδυνευμένες πράξεις τους και το καυστικό τους χιούμορ ενσαρκώνουν τα θέλω και τις σκέψεις του μέσου φίλαθλου που περιμένει την κάθε Κυριακή ως τη σημαντικότερη στιγμή της εβδομάδας.
Ο σκηνοθέτης Νικ Λοβ, βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Τζον Κινγκ, και κατάφερε να προσεγγίσει το περίπλοκο θέμα της βίας στα αγγλικά γήπεδα, από την οπτική γωνία των φιλάθλων. Οι ήρωές του αντιπροσωπεύουν τους πλέον φανατικούς οπαδούς που κάποιες στιγμές μοιάζει σαν μέσα από αυτήν τη διαδικασία, να παίρνουν το αίμα τους πίσω, για ό,τι άλλο υπομένουν στην καθημερινή τους ζωή. Η ταινία προκάλεσε έντονη συζήτηση γύρω από το φλέγον θέμα της βίας στα γήπεδα.