ΒΛΕΜΜΑΤΑ ΣΤΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ

Το film noir αποτελεί ιδανικό πλαίσιο για την ανάδειξη της αιώνιας σύγκρουσης αρσενικού-θηλυκού μέσα από τα στερεότυπα των ρόλων τους (η feme fatale και ο μισογύνης τυχοδιώκτης) που θα ξανασυναντηθούν μεσα σ ένα ερωτικό τρίγωνο και θα επιδοθούν σε μια ανελέητη μάχη αλληλοεξόντωσης, ο καθένας με τα όπλα του. Η γυναίκα με τη σεξουαλική σαγήνη και ο άντρας με την κυριαρχία και τον έλεγχο, προσπαθούν να κρύψουν την ζήλεια τον πόνο και την ανημπόρια, αρνούμενοι το παρελθόν τους. Καθώς οι δρόμοι για την συγχώρεση και την επανόρθωση έχουν κλείσει, χρησιμοποιούν το μοναδικό όχημα που συνεχίζει να τους ενώνει : το μίσος. « Σε μισώ τόσο πολύ που θα κατέστρεφα τον εαυτό μου για να σε συμπαρασύρω μαζί μου» Όμως δεν είναι τόσο εύκολο να κλείσεις την επιθυμία πίσω απ τις άμυνες. Όσο η ταινία εξελίσσεται δημιουργούνται ρωγμές που μας επιτρέπουν να δούμε τον φόβο της παράδοσης , το ναρκισσιστικό τραύμα της απώλειας της παντοδυναμίας. Μια επώδυνη διεργασία θρήνου θα κάνει δυνατή την επούλωση του τραύματος και θα επιτρέψει την συγχώρεση , την επανόρθωση και την τελική παράδοση, οδηγώντας το ζευγάρι στο happy end που όλοι μας έχουμε ονειρευτεί μέσα και έξω από την κινηματογραφική οθόνη.

Στη Νεβάδα του 1950 φτάνει η καθηγήτρια Vivian Bell για να πάρει διαζύγιο. Αισθάνεται ανικανοποίητη από τον γάμο της, η ζωή στο ράντσο δεν της ταιριάζει και ανακαλύπτει ότι νιώθει μια ακαταμάχητη έλξη προς την Cay Rivers, την λεσβία κόρη του ιδιοκτήτη του ράντσου, έναν άνθρωπο με ελεύθερο πνεύμα και μεγάλη αυτοπεποίθηση. Τα συναισθήματα που απελευθερώνονται από την όλο και μεγαλύτερη οικειότητα που αναπτύσσεται ανάμεσά στις δύο γυναίκες, και η ανασφάλεια που νιώθει η Vivian για τα συναισθήματά της απέναντι στην Cay, εκτυλίσσονται με φόντο βραχώδη τοπία και τραγούδια κάντρι και της Αμερικανικής Δύσης.

Ο Αλμπέρτο αρνείται την σεξουαλική του ταυτότητα και ταλαντεύεται ανάμεσα σε δυο ζωές και δυο συντρόφους, χρησιμοποιώντας σαν άμυνα το splitting,χωρίς να μπορεί να αφεθεί σε καμία απ ́ τις δύο. Η δυσκολία του να αποδεχθεί και να ορίσει τον εαυτό του τον οδηγούν σε μια ζωή που σιχαίνεται και τελικά στον θάνατο. Αντίθετα , ο εραστής του και η γυναίκα του δείχνουν να αποδέχονται τις επιλογές τους, να εκφράζουν τα συναισθήματά τους και να διεκδικούν μια ουσιαστική σχέση.
Μέσα απ τον θάνατο του Αλμπέρτο οι ζωές τους θα συναντηθούν ,φέρνοντας σε πέρας αυτό που ο Αλμπέρτο δεν κατάφερε στη ζωή του , την συμφιλίωση και την αποδοχή.

Αθήνα, Δυτικά Προάστια: μια μέρα στη ζωή μιας «συνηθισμένης» ελληνικής μεσοαστικής οικογένειας. Η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα στους τέσσερις τοίχους του σπιρτόκουτου-διαμερίσματος της οικογένειας του Δημήτρη, ιδιοκτήτη μιας καφετέριας στον Κορυδαλλό, που ονειρεύεται να ανοίξει πιάνο-μπαρ. Κάθε στιγμή και μια σπίθα. Οι λέξεις εκτοξεύονται και οι σχέσεις παίρνουν φωτιά μέσα σε μια βίαιη «επικοινωνιακή χορογραφία» που ξεδιπλώνεται υπερβαίνοντας τα όρια του ζευγαριού των πρωταγωνιστών και γίνεται το πρότυπο (pattern) που συνδέει τα άτομα που συμμετέχουν. Ένα ανελέητο σφυροκόπημα λεκτικής, ψυχικής και σωματικής βίας, χωρίς σταματημό, ασφυκτικό και ανυπόφορο. Η βία είναι ένα διυποκειμενικό και ενδοϋποκειμενικό φαινόμενο, το οποίο χρειάζεται συνεχή τροφοδότηση για να συντηρηθεί. Θύτες και θύματα εναλλάσσονται στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών που μοιάζουν εγκλωβισμένοι σε επικοινωνιακά παράδοξα και διαρκείς ακυρώσεις. Η πολυπλοκότητα των εκτυλισσόμενων φαινομένων δεν μας επιτρέπει παρά να υιοθετήσουμε μια πολυεπίπεδη, συμπληρωματική οπτική που συνθέτει ενδοψυχικές, διαπροσωπικές και κοινωνικές διαστάσεις.Στο τέλος, το «σπιρτόκουτο» γίνεται ένα φέρετρο γεμάτο όνειρα και ελπίδες.

Στον κόσμο του Άλμπυ τα προβλήματα δεν προέρχονται από δύσκολες συγκυρίες της ζωής αλλά από τον τρόπο που αντιμετωπίζει τις φυσιολογικές της πτυχές. Και τι πιο φυσιολογικό από το ετεροφυλόφυλο ζευγάρι! Κι όμως ο ήρωας της ταινίας δυστυχεί στις συγκεκριμένες σχέσεις χωρίς εμφανή λόγο. Εκτός κι αν μια παιδική ηλικία που «τρίζει» και ξεχειλίζει από άγχη εγγυάται τις δυσκολίες της ενήλικης ζωής. Αλήθεια, πώς αποδέχεσαι τον άλλο όταν δεν αποδέχεσαι εσένα? Πόσο μόνος εξακολουθείς να είσαι μέσα στο ζευγάρι όσο κι αν απομονώσεις τον άλλο για να τον κρατήσεις? Η αποξένωση, η εναγώνια αναζήτηση βαθύτερης επικοινωνίας, σχεδόν ακατόρθωτης, ακόμη και στην ερωτική πράξη. Κανένας τόπος συνάντησης με τους άλλους για τον Άλμπυ και ναι, 15 χρόνια ψυχανάλυσης: επιτέλους μια σταθερή σχέση! Η εγγύτητα στο ζευγάρι μια άπιαστη ουτοπία. Και από αληθινά συναισθήματα προκύπτει η παραγωγή ενός θεατρικού έργου. Όχι όμως η συμβίωση. Πόσο μάλλον η ευτυχία. Αναγκαίο κακό οι σχέσεις για να ζήσεις σε ένα ασταθές σύμπαν μια ζωή ατελή που ευτυχώς υπάρχει η τέχνη να την τελειοποιεί. Στην καρδιά μας.

O Christopher Nolan, σκηνοθέτης της ταινίας, «The Prestige», στοχεύει στους πιθανούς εσσωτερικούς συντονισμούς, που προκαλούνται στον θεατή, αφού φύγει από την αίθουσα. Με ενα ακατάστατο τρόπο γυρίσματος, ο σκηνοθέτης μπερδεύεται με τους ηθοποιούς,ο cameraman κουβαλάει την κάμερα στον ώμο και ο φωτισμός είναι συνήθως φυσικός. Η μαγεία αναδύεται από την πραγματικότητα, και το μαγικό από το συνηθισμένο. Οι αφηγήσεις διπλές, αντανακλούν η μία την άλλη. Τα σύμβολα, σαν έννοιες που «δένουν», την ιστορία τρέχουν εσωτερικούς επαναλαμβανόμενους κύκλους. Με εναν λιγότερο η περισσοτερο ακατάστατο τρόπο, θα ακολουθήσουμε την ταινία στις περιπλανήσεις της. Θα δουμε τα “ζευγάρια” του Nolan να ακολουθούν κάθε πιθανό σχηματισμό και έκβαση. Τις τριάδες που εμπεριεχουν τις δυάδες, να σπάνε στα κομμάτια τους με τραγικές επιπτώσεις. Τις μονάδες, στην απόλυτη προσπάθεια να μην ξαναβρεθούν σε θέση απώλειας, σαν κυνηγημένες, να ακολουθούν πορείες διπλασιασμού που δεν οδηγούν παρά σε δύο μισά , ή να πολλαπλασιάζονται ξανά και ξανά μέχρι που φτάνουν στο μηδέν. Οι συνέπειες είναι ανεπανόρθωτες.

Το «Μαζί ποτέ» του ελληνικού τίτλου της ταινίας του τούρκου συγγραφέα θα μπορούσε κάλλιστα να αντιπαραβληθεί, ως ο άλλος πόλος του: «Για πάντα μαζί» που ακολουθεί ρητά ή άρρητα τη μυθολογία του ετερόφυλου/ ετεροσεξουαλικού ζευγαριού της δυτικής κουλτούρας.
Είναι αλήθεια ότι και στην ψυχαναλυτική θεωρία, το ζευγάρι, αυτό που κυρίως εξυπηρετεί τη λειτουργία της αναπαραγωγής ντύθηκε, τόσο μέσα από τις βιολογικές θεωρίες όσο και μέσα από τη ρομαντική ιδεολογία, τον μανδύα του απόλυτου κανονιστικού προτύπου και εξιδανικεύτηκε. Ταυτόχρονα αυτό το ίδιο ζευγάρι αρχίζει να αποδομείται από τον προηγούμενο κιόλας αιώνα καθώς η διαφωτιστική ιδεολογία αναδεικνύει τις αντιφάσεις της, καθώς ο ψυχολογικός άνθρωπος αντικαθιστά τον ορθολογικό, καθώς, μέσα από την φεμινιστική συνειδητοποίηση οι γυναίκες αρχίζουν να βγαίνουν μαζικά από το σπίτι και κυρίως καθώς οι αξίες και οι θεσμοί του δυτικού πολιτισμού αρχίζουν να παγκοσμιοποιούνται. Στην ταινία του Φατίχ Ακίν παρακολουθούμε ένα ζευγάρι που αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων. Οι ήρωες της ταινίας, Τουρκοι μετανάστες στη Γερμανία, παντρεύονται μετά από πρωτοβουλία της γυναίκας, που θέλει να δραπετεύσει από τον καταπιεστικό κλοιό της συντηρητικής της οικογένειας, με τη μεγάλη απροθυμία του αλκοολικού άντρα, ο οποίος δεν μπορεί να ξεπεράσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε. Το ζευγάρι αρχίζει να συγκατοικεί και ο καθένας ζει τη ζωή του χωρίς να δίνει λογαρισμό στον άλλον, μέχρι που ερωτεύονται και σμίγουν υπακούοντας στην έλξη που ασκούν ο ένας στον άλλον, έξω από θεσμικούς ή άλλους καταναγκασμούς. Στο πλαίσιο αυτό, όπου την σχέση την καθορίζουν σχεδόν αποκλειστικά τα συναισθήματα και οι παρορμήσεις, οι ήρωες της ταινίας σύντομα αποδεικνύονται εντελώς ανοχύρωτοι και υποκύπτουν ο ένας μετά τον άλλον στις αυτοκαταστροφικές τους παρορμήσεις. Η ταινία αφήνει καθαρά να διαφανεί ότι ένα τέτοιο ζευγάρι όσο ερωτευμένο και να είναι ή ακόμη και εξ αιτίας αυτού του έρωτα, μπορεί μονο να αναπαραγάγει καταναγκαστικά την καταστροφή.

Κινηματογραφείται το εγχείρημα της εξημέρωσης της εγωκεντρικής γυναίκας από τον σκληρό και ερωτευμένο άντρα της, στο πλαίσιο μιας σύγκλισης της ελληνικότητας και των αστικών ποιοτήτων με έναν ανάλαφρο ρομαντισμό, σύμφωνα με την ιδιοφυή χιουμοριστική έμπνευση των Ν. Τσιφόρου και Π. Βασιλειάδη. Συνδυάζοντας την αμεσότητα των κινήσεων και την εκφραστική επιδεξιότητα των ηθοποιών με τον ποιητικό χειρισμό των μουσικοχορευτικών γεγονότων και την διττή –νοηματική και συγκινησιακή- χρήση των χρωμάτων και των σχέσεων τους με το χώρο,ο Ντίνος Δημόπουλος οδηγείται σε ένα ιδιαίτερο επίτευγμα: η αφήγηση της αντίθεσης ανάμεσα στη συγκρουσιακή και την ενωτική διάσταση του ζευγαριού αφ’ενός ισορροπεί μεταξύ του κωμικού και του αισθηματικού χαρακτήρα της πλοκής αφ’ ετέρου, καθιστά ορατό ένα ανώνυμο στοιχείο ιδανικότητας, σύμφυτο τόσο με τη ρεαλιστική όσο και με την ονειρική διάσταση του έρωτα.