Doc Together: Παρουσίαση έκθεσης για το Think Tank

Την Κυριακή 8 Μαρτίου, στην Κεντρική Αίθουσα Εκδηλώσεων του Κέντρου Μουσικής του Δήμου Θεσσαλονίκης, πραγματοποιήθηκε το Agora Talk με τίτλο «Doc Together: Παρουσίαση έκθεσης για το Think Tank», στο οποίο συμμετείχαν 60 επαγγελματίες από ένα ευρύ φάσμα τομέων της βιομηχανίας. Η εκδήλωση εντάσσεται σε μια συνεχιζόμενη προσπάθεια για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και τη δημιουργία πρακτικών δομών υποστήριξης για τους κινηματογραφιστές των οποίων η καλλιτεχνική ελευθερία και η προσωπική ασφάλεια απειλούνται. Στη συζήτηση συμμετείχαν η Nadja Tennstedt, επικεφαλής DOK Industry - DOK Leipzig, η Αγγελική Βέργου, επικεφαλής της Αγοράς στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και ο Jordi Wijnalda, Συντονιστής στη Διεθνή Συμμαχία για Κινηματογραφιστές σε Κίνδυνο (ICFR). Τη συζήτηση συντόνισε η Carmina Orozco López, Συντονίστρια Αντιπροσωπειών κινηματογραφικής Βιομηχανίας και Ειδικών Προγραμμάτων - DOK Leipzig.

Το Doc Together είναι μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025 στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το DOK Leipzig. Επιδιώκει να δημιουργήσει μια μακροπρόθεσμη, διατομεακή συμμαχία για την παροχή διαρκούς υποστήριξης σε κινηματογραφιστές που είναι εκτοπισμένοι, δεν έχουν πρόσβαση σε υποδομές χρηματοδότησης ή βρίσκονται σε κίνδυνο. Μετά την έναρξή του, το DOK Leipzig φιλοξένησε μια δεξαμενή σκέψης (Think Tank) τον Οκτώβριο του 2025, συγκεντρώνοντας 60 συμμετέχοντες που εκπροσωπούσαν ένα ευρύ φάσμα τομέων της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις τρέχουσες προκλήσεις, στην κοινή ανάλυση γεγονότων και στην ανάπτυξη πιθανών στρατηγικών και λύσεων. Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει τα βασικά ευρήματα και τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας.

Τη συζήτηση προλόγισε ο Θάνος Σταυρόπουλος, Agora manager, ο οποίος καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης. Τονίζοντας το συνεργατικό πνεύμα της πρωτοβουλίας, υπογράμμισε τη σημασία της συλλογικής δράσης εντός της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Στη συνέχεια, έδωσε τον λόγο στην Αγγελική Βέργου και στη Nadja Tennstedt, να παρουσιάσουν το πλαίσιο και τους στόχους της πρωτοβουλίας.

Καλωσορίζοντας το κοινό, η Αγγελική Βέργου μίλησε για τη μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των Φεστιβάλ και της κινηματογραφικής βιομηχανίας: «Ως Φεστιβάλ και Αγορές, βρισκόμαστε σε μια μοναδική θέση. Φέρνουμε τους ανθρώπους κοντά, δημιουργούμε χώρους όπου τα έργα βρίσκουν συνεργάτες και όπου οι ιδέες μπορούν να ζωντανέψουν».

Εξήγησε ότι η πρωτοβουλία προέκυψε από συζητήσεις εντός της βιομηχανίας ντοκιμαντέρ σχετικά με το πώς τα Φεστιβάλ και οι αγορές μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στους κινηματογραφιστές που εργάζονται σε δύσκολες συνθήκες. «Το ερώτημα που επανερχόταν συνεχώς ήταν: τι κάνουμε πραγματικά για να υποστηρίξουμε τους κινηματογραφιστές που εργάζονται υπό συνθήκες κινδύνου — και τι περισσότερο μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί;» σημείωσε.

Η Nadja Tennstedt τόνισε ότι ο αυξανόμενος αριθμός κινηματογραφιστών που αντιμετωπίζουν εκτοπισμό, λογοκρισία και πολιτική πίεση έχει καταστήσει τη συντονισμένη δράση πιο επείγουσα από ποτέ. «Οι κινηματογραφιστές εργάζονταν πάντα κάτω από δύσκολες συνθήκες», ανέφερε, «αλλά σήμερα παρατηρούμε μια εκθετική αύξηση των περιοχών όπου η ίδια η δημιουργία ταινιών ενέχει σημαντικό κίνδυνο».

Υπογράμμισε επίσης ότι η πρωτοβουλία δεν στοχεύει στην αντικατάσταση των υπαρχουσών προσπαθειών, αλλά μάλλον στη σύνδεση και την ενίσχυσή τους. «Υπάρχουν ήδη πολλοί οργανισμοί που κάνουν ζωτικής σημασίας έργο. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να συνδυάσουμε αυτές τις προσπάθειες και να κατανοήσουμε πού υπάρχουν τα κενά».

Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η ομάδα του Doc Together οργάνωσε ένα Τhink Τank περίπου 60 συμμετεχόντων — κινηματογραφιστών, παραγωγών, δικηγόρων, ΜΚΟ, εκπροσώπων φεστιβάλ και επαγγελματιών του κλάδου — για να εντοπίσουν τις βασικές προκλήσεις και να προτείνουν πρακτικές λύσεις.

Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας, η Carmina Orozco Lopez συνόψισε τα κύρια θέματα που προέκυψαν από τις ομάδες εργασίας. Μία από τις κύριες ανησυχίες ήταν η πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Σύμφωνα με τις συζητήσεις, τα αυστηρά κριτήρια επιλεξιμότητας και τα πολύπλοκα συστήματα υποβολής αιτήσεων συχνά αποκλείουν τους κινηματογραφιστές που έχουν εκτοπιστεί ή αναγκαστεί να μετεγκατασταθούν. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν επίσης την ανάγκη να ξεπεραστούν οι αφηγήσεις που αντιμετωπίζουν τους κινηματογραφιστές που βρίσκονται σε κίνδυνο αποκλειστικά ως φορείς ιστοριών τραύματος. «Συχνά υπάρχει μια άρρητη προσδοκία ότι οι κινηματογραφιστές ορίζονται μέσα από τις δυσμενείς συνθήκες που βιώνουν», εξήγησε η Carmina Orozco Lopez, «αλλά η καλλιτεχνική ποικιλομορφία και η δημιουργική αυτονομία πρέπει να παραμείνουν στο επίκεντρο».

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που τέθηκε κατά τη διάρκεια του Think Tank ήταν ο κατακερματισμός της πληροφόρησης και των πόρων που είναι διαθέσιμοι στους κινηματογραφιστές που βρίσκονται σε κίνδυνο. «Υπάρχει μεγάλη στήριξη εκεί έξω», είπε η Carmina, «αλλά για τους κινηματογραφιστές μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσανατολιστούν σε αυτό το πολύπλοκο τοπίο και να καταλάβουν ποιες δυνατότητες ανταποκρίνονται στη δική τους συγκεκριμένη κατάσταση».

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν επίσης στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα. Ενώ η υποστήριξη έκτακτης ανάγκης — όπως η μετεγκατάσταση, η διαμονή ή η οικονομική βοήθεια — είναι απαραίτητη, οι συμμετέχοντες τόνισαν τη σημασία της παροχής βοήθειας στους κινηματογραφιστές για την ανοικοδόμηση της επαγγελματικής τους ζωής μετά την άμεση κρίση. Οι συστάσεις περιελάμβαναν μακροπρόθεσμη καθοδήγηση, νομική βοήθεια και υποστήριξη ψυχικής υγείας.

Οι περιορισμοί κινητικότητας προσδιορίστηκαν ως ένα ακόμη κρίσιμο εμπόδιο. Οι περιορισμοί στις βίζες, το κόστος ταξιδιού και οι ανησυχίες για την ασφάλεια συχνά εμποδίζουν τους κινηματογραφιστές να συμμετέχουν σε Φεστιβάλ, αγορές και ευκαιρίες κατάρτισης. Το Think Tank πρότεινε τα φεστιβάλ να ενισχύσουν την κατανόησή τους σχετικά με τις διαδικασίες έκδοσης βίζας και να υποστηρίξουν πολιτικές κινητικότητας με μεγαλύτερη προσβασιμότητα στον τομέα του πολιτισμού.

Στη συζήτηση συμμετείχε επίσης ο Jordi Wijnalda, εκπρόσωπος της Διεθνούς Συμμαχίας για Κινηματογραφιστές σε Κίνδυνο (ICFR), ο οποίος αναφέρθηκε στην εμπειρία της οργάνωσης στην υποστήριξη κινηματογραφιστών παγκοσμίως. Εξηγώντας τις διαφορετικές μορφές κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι κινηματογραφιστές, σημείωσε: «Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε δεν είναι απλώς οι προκλήσεις μιας δύσκολης βιομηχανίας. Είναι κίνδυνοι που απειλούν την καλλιτεχνική ελευθερία, τη δημιουργική έκφραση και μερικές φορές ακόμη και την προσωπική ασφάλεια των κινηματογραφιστών».

Περιέγραψε καταστάσεις άμεσων διώξεων και φυλάκισης έως ευρύτερων γεωπολιτικών πιέσεων που επηρεάζουν τους εργαζόμενους στον πολιτισμό σε ζώνες συγκρούσεων. Σύμφωνα με τον Jordi Wijnalda, η προστασία των κινηματογραφιστών απαιτεί τόσο δημόσια υπεράσπιση όσο και υποστήριξη που δεν είναι πάντα ορατή. «Η ευθύνη μας είναι να ρίξουμε όσο το δυνατόν περισσότερο φως στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κινηματογραφιστών», είπε. «Μέσα στο σκοτάδι της αδιαφορίας τα αυταρχικά καθεστώτα μπορούν να δρουν χωρίς συνέπειες».

Αναλογιζόμενος το έργο της πρωτοβουλίας τα τελευταία πέντε χρόνια, ο Jordi Wijnalda τόνισε ότι η διεθνής αλληλεγγύη πρέπει να διατηρηθεί με την πάροδο του χρόνου. «Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι αν οι άνθρωποι νοιάζονται, γιατί πολλοί νοιάζονται», σημείωσε. «Η πρόκληση είναι να διατηρείται αυτή η φροντίδα στον χρόνο και να μεταφράζεται σε ουσιαστική δράση».

Κοιτώντας μπροστά, οι ομιλητές τόνισαν ότι η ουσιαστική αλλαγή θα απαιτήσει μακροπρόθεσμη συνεργασία σε όλο το κινηματογραφικό οικοσύστημα — από τα φεστιβάλ και τις αγορές έως τις εταιρείες παραγωγής, τους χρηματοδότες και τους οργανισμούς προάσπισης.

Όπως κατέληξε ο Jordi Wijnalda, «Καμία πρωτοβουλία από μόνη της δεν μπορεί να λύσει τα πάντα. Αλλά μαζί μπορούμε να χτίσουμε ένα ισχυρότερο δίχτυ ασφαλείας για τους κινηματογραφιστές παντού. Γιατί τελικά, κανείς δεν είναι πραγματικά ελεύθερος μέχρι να είμαστε όλοι μας».

Η πρωτοβουλία «Doc Together» συνεχίζει να αναπτύσσει το δίκτυο και τους πόρους της, προσκαλώντας επαγγελματίες από όλη την παγκόσμια κινηματογραφική βιομηχανία να συμβάλλουν σε ένα πιο συμπεριληπτικό, δεκτικό και υποστηρικτικό περιβάλλον για τους κινηματογραφιστές που εργάζονται υπό συνθήκες κινδύνου.

Διαβάστε ολόκληρο το report