Οι ταινίες του φεστιβάλ

Από τις 18 Σεπτεμβρίου έως τις 12 Οκτωβρίου του 2003 έγινε στο Τορίνο μια πολύ σημαντική εκδήλωση με τίτλο «Οι δρόμοι του Αμπάς Κιαροστάμι». Η εκδήλωση περιλάμβανε την προβολή όλων των ταινιών του (ακόμα και ορισμένων που δεν είχαν προβληθεί ποτέ στο Ιράν), μια έκθεση των φωτογραφιών του, την προβολή των «καλλιτεχνικών» του βίντεο και απαγγελίες των ποιημάτων του. Στα πλαίσια της εκδήλωσης οργανώθηκε επίσης ένα 10ήμερο εργαστήρι βίντεο το οποίο διηύθυνε ο ίδιος ο Κιαροστάμι. Ήταν η πρώτη φορά που ο Κιαροστάμι δέχτηκε να συμμετάσχει σ' ένα εργαστήρι τόσο μεγάλης διάρκειας που σκοπό είχε να γυριστούν ταινίες. Εικοσιπέντε συμμετέχοντες επιλέχθηκαν βάσει του βιογραφικού τους από 371 υποψηφίους: νέοι (το όριο ηλικίας ήταν 30) σκηνοθέτες, φωτογράφοι και συγγραφείς. Η ταινία καταγράφει το πώς εξελίχθηκε αυτό το μοναδικό εργαστήρι.

Η ταινία παρουσιάζει τη ζωή τεσσάρων γυναικών που ζουν στριμωγμένες σε ένα ερειπωμένο κτίριο στις όχθες του ποταμού Νέβα, στην Αγία Πετρούπολη. Οι επτά κάτοικοι της «κομουνάλκα», όπως λέγονται αυτά τα κοινόβια που τα επιβάλλει το κράτος, δεν έχουν τίποτα κοινό, εκτός από την επιθυμία τους να αλλάξουν τρόπο ζωής το συντομότερο δυνατόν. Αλλά οι πιθανότητες να γίνει κάτι τέτοιο είναι ελάχιστες. Ιδιαίτερα για τους πιο ηλικιωμένους, όπως η Νίνα, η οποία συμπληρώνει την πενιχρή της σύνταξη διπλώνοντας κουτιά για φακελάκια τσαγιού προς 5 ευρώ την ημέρα. Το κακοχτισμένο διαμέρισμα χρειάζεται συνέχεια επισκευές, τις οποίες οι γυναίκες τις κάνουν μόνες τους. Έχουν πάψει εδώ και καιρό να βασίζονται στους άντρες. Πρόκειται για την ιστορία τεσσάρων γυναικών που, παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματά τους, δεν έχουν χάσει την αυτοπεποίθησή τους και την ικανότητά τους να γελούν...

Πέντε εξαιρετικοί μουσικοί από διάφορες χώρες σχηματίζουν την ορχήστρα «Accordion Tribe» (η φυλή του ακορντεόν). Σκοπός τους είναι να ξαναδώσουν στο αγαπημένο τους μουσικό όργανο, παραγνωρισμένο εδώ και τόσο καιρό, τη συναισθηματική δύναμη που άλλοτε το είχε καθιερώσει παγκοσμίως. Η ταινία ακολουθεί τους χαρισματικούς μουσικούς καθώς διασχίζουν την Ευρώπη, επιδεικνύοντας την πλούσια μουσική τους κληρονομιά. Αναζητούν τις ρίζες και την παράδοση, αλλά ταυτόχρονα αγκαλιάζουν το νέο και δεν φοβούνται να πειραματιστούν με κάτι καινούριο. Μια ταινία-ύμνος στη δύναμη που έχει η μουσική να μας αλλάξει τη ζωή.

Η συνάντησή του με τους Μοντανιέ, τον πολυπληθέστερο αυτόχθονα λαό του Καναδά, που κατοικεί στην περιοχή Λα Ρομέν, πραγματικά σημάδεψε τον Περό. Οι Μοντανιέ θα αποτελέσουν το θέμα τριών μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ του σκηνοθέτη. Αρχικά νομάδες κυνηγοί που μετακινούνταν βόρεια το φθινόπωρο και το χειμώνα, ακολουθώντας στη μετανάστευσή τους τα καριμπού (attiuk), οι Μοντανιέ είχαν αρχίσει να εγκαθίστανται στα παράλια ύστερα από παρατεταμένες επαφές με τους λευκούς. Η ταινία καταγράφει τις παραδοσιακές τελετουργίες του πολιτισμού αυτού που βασίζεται στο καριμπού: την κατασκευή χιονοπέδιλων και τύμπανων, το κυνήγι καθαυτό, καθώς και το πανηγύρι του makusham.

Το ντοκιμαντέρ φιλοτεχνεί το πορτρέτο ενός σπουδαίου Αμερικανού συνθέτη και στιχουργού του Towns van Zandt, ο οποίος έχει συνεργαστεί με τα σπουδαιότερα ονόματα του μουσικού χώρου. Οπως είναι συχνά μοίρα πολλών μεγάλων δημιουργών και αυτός έγινε διάσημος ως όνομα μετά θάνατον. Το φιλμ διαθέτει πλούσιο αρχειακό υλικό και συνεντεύξεις ανθρώπων που εργάστηκαν μαζί του και τον γνώριζαν καλά προσωπικά και αποτελεί ένα απολαυστικό ντοκουμέντο για τους φαν του ενώ γιά όσους δεν γνωρίζουν τη μουσική του θα έχουν την ευκαιρία να την γνωρίσουν και να νιώσουν την ομορφιά της. Η δημιουργός σκύβει με αγάπη στην προσωπικότητα του van Zandt που γεννήθηκε από μια εύπορη οικογένεια, πέρασε από περιόδους βαριάς κατάθλιψης, έπινε και έκανε χρήση ναρκωτικών, ώσπου ήρθε η πρώτη του επιτυχία με τον Willie Nelson, και τίτλο Pancho and Lefty... H ταινία συμμετείχε στο επίσημο πρόγραμμα του φεστιβάλ του Τορόντο.

Ένας αρχαίος φιλόσοφος έγραψε μια επιστολή «Προς Θοδωράκη Νεοέλληνα». Μόλις το μαθαίνει ο Θοδωράκης πάει στην Ιταλία, εκεί που βρέθηκε η επιστολή, για να την παραλάβει. Μαζί του πηγαίνει και ο Δημητράκης ο Νεοέλληνας που έχει ψυχολογικά προβλήματα. Αυτός, ψάχνει να βρει πριν γίνει πρόβατο, τι ήταν...

Τον Αύγουστο του 2003, ο Γκιλ Λέσερ πήγε στη Βαγδάτη για ανθρωπιστική έρευνα. Ο Γκιλ κι οι συνεργάτες του βρίσκονταν σε σύσκεψη με τον επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών στο Ιράκ, Σέρχιο Βιέιρα ντε Μέλο, όταν ένα φορτηγό γεμάτο εκρηκτικά καρφώθηκε στο πλάι του κτιρίου. Ο Γκιλ ήταν ο μόνος που επέζησε από το πιο κατεστραμμένο μέρος του κτιρίου. Όλοι οι άλλοι που ήταν μαζί του σκοτώθηκαν. Μέσα από συγκινητικά ειλικρινή αφήγηση και συναισθηματικά φορτισμένες σκηνές παρατήρησης, η κόρη του καταγράφει το πώς η οικογένεια συνέρχεται τους μήνες μετά τη βόμβα. Η χρήση της κάμερας είναι ένας τρόπος για τη σκηνοθέτιδα να αντεπεξέλθει στην αιφνίδια αλλαγή που έχει υποστεί η οικογένειά της, κι ένας τρόπος για να ξαναεπισκεφθεί τον τόπο της βομβιστικής ενέργειας, έναν τόπο φρίκης αλλά και ελπίδας.

Το Σεπτέμβριο του 2003, μια ομάδα Ελλήνων ορειβατών ταξιδεύει στα Ιμαλάια με σκοπό να σκαρφαλώσει στο 6ο ψηλότερο βουνό του κόσμου, Cho Oyu με υψόμετρο 8201 μέτρα. Τα 9 μέλη της αποστολής κατασκηνώνουν στους πρόποδες του βουνού στο μακρινό Θιβέτ. Η προσπάθεια ανάβασης στο βουνό στέφεται με επιτυχία όταν δύο ορειβάτες φτάνουν στη κορυφή στις 28 Σεπτεμβρίου. Μία περίοδος κακοκαιρίας καθυστερεί τους υπόλοιπους και η δεύτερη ομάδα πατάει στη κορυφή μία βδομάδα αργότερα. Στη διάρκεια της κατάβασης το θρίαμβο διαδέχεται η τραγωδία. Ο αρχηγός της ομάδας Χρήστος Μπαρούχας δεν θα καταφέρει να επιστρέψει.

Το 1974, ο σουηδός φωτογράφος και δημοσιογράφος Μίκαελ Βίστρομ διέσχισε το Περού ιστορώντας τη ζωή ανθρώπων τόσο φτωχών που ζούσαν με αυτά που έβρισκαν στους σκουπιδότοπους. Εκεί, ο Βίστρομ γνώρισε τον Ντανιέλ Μπαριέντος, έναν νεαρό που είχε πάθει πολιομυελίτιδα. Ο Ντανιέλ ρώτησε τον Μίκαελ τι γύρευε κάποιος τόσο νέος με μια τόσο ακριβή φωτογραφική μηχανή. Τότε ξεκίνησε μια περίπλοκη φιλία που διαρκεί εδώ και 30 χρόνια. Μετά το ντοκιμαντέρ του Βίστρομ με τίτλο Η άλλη όχθη (1991), όπου ιστορεί τον διαρκή αγώνα που δίνει η οικογένεια του Ντανιέλ για να ζήσει αξιοπρεπώς, ο Βίστρομ ξαναγύρισε στο Περού το 2003. Τώρα δεν καταγράφει απλώς τη ζωή του Ντανιέλ, αλλά εμπλέκει το θεατή στο δίλημμα του Δυτικού κινηματογραφιστή που βρίσκεται αντιμέτωπος με την απόλυτη ανέχεια, μια υπαρξιακή ανισότητα που δοκιμάζει τη φιλία των δύο ανδρών.

Στο πλαίσιο των πειραμάτων του πάνω σε ανθρώπους, ο Γιόζεφ Μένγκελε ήθελε να αποδείξει ότι οι κοκκινομάλλες έχουν μεγαλύτερο βαθμό ευαισθησίας. Η κοκκινομάλλα Έμι Μπλουμ είναι σήμερα 76 χρονών και εργάζεται ως αισθητικός στο Σάο Πάολο. Η Έμι απελάθηκε από την Ουγγαρία και γνώρισε για πρώτη φορά τον Μένγκελε στο κεντρικό προαύλιο του Άουσβιτς. Ο 'Άγγελος του Θανάτου' ξεχώρισε την Έμι από τους άλλους κρατούμενους και άρχισε τα πειράματά του. Η Έμι αφηγείται ότι σύντομα αρρώστησε, εν τούτοις πιστεύει ακόμα και σήμερα ότι ήταν ο ίδιος ο Μένγκελε που την έσωσε από βέβαιο θάνατο στους θαλάμους αερίων. Μετά τον πόλεμο, οι δρόμοι τους έμελλε να ξανασμίξουν, κι όχι μόνο μια φορά. Μέσα από τα μάτια του θεατή, η ταινία που ξεκινά ως η ιστορία της ζωής της Έμι, αλλάζει πορεία και γίνεται ένας στοχασμός πάνω στις αδυναμίες της μνήμης και στις δυσκολίες της καταγραφής του παρελθόντος σε φιλμ.

H Εκδρομή ξεκίνησε σαν ένα ντοκιμαντέρ με έντονη την αναζήτηση του χώρου σε σχέση με τον χρόνο και τον τόπο και πώς αυτό εκφράζεται στην καθημερινή ζωή και επηρεάζει τους ανθρώπους και τις συνήθειες τους. Οι άνθρωποι που ήρθαμε σε επαφή έγιναν κομμάτι της ταινίας, και εμείς κομμάτι της ζωής τους.

Πρόκειται για τη δεύτερη ταινία της τριλογίας που αναφέρεται στην Λ' Ιλ-ο-Κουντρ. Ο Περό ακολουθεί τον Αλέξις και τη Μαρί Τραμπλέ στη Νορμανδία και τη Βρετάνη καθώς προσπαθούν να βρουν τα ίχνη των προγόνων τους. Ωστόσο, το γεφύρωμα των πολιτισμικών διαφορών μεταξύ των Γάλλων και των κατοίκων του Κεμπέκ δεν είναι όσο απλό θα φανταζόταν κανείς. Το Κεμπέκ και η Γαλλία έχουν πάψει να μοιράζονται την ίδια κουλτούρα. Όπως πάντα, ο Περό προσεγγίζει το θέμα του με μια διάθεση διαλόγου ανάμεσα στην παράδοση και το νεωτερισμό, την ομοιογένεια και την ποικιλότητα.

Μετά την πτώση του πολιτικού συστήματος στην Αλβανία, μια μάνα και μια κόρη, η Λιλή και η Ορνέλλα, αποφασίζουν να έρθουν στην Ελλάδα για ένα ξεκίνημα. Η πραγματικότητα όμως μπορεί πολύ εύκολα να μετατρέψει το όνειρο σε εφιάλτη.

Μεταφερόμαστε στην κεντρική Ινδία και την κοινότητα Bachara, όπου υπάρχει μια παλιά παράδοση ισχύουσα από τον Μεσαίωνα και σύμφωνα με την οποία η μεγάλη κόρη κάθε οικογένειας είναι υποχρεωμένη να βρίσκει πελάτες στο δρόμο προσφέροντας το σώμα της Αυτό με την προτροπή γονέων και αδελφών, αφού η 'δουλειά' αυτή συχνά αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή εσόδων για την κάθε οικογένεια. Στον πυρήνα του φιλμ έχουμε την Guddi μια νεαρή 21 ετών που εδώ και αρκετά χρόνια προσφέρει τις υπηρεσίες της ως πόρνη. Όμως η Guddi δεν είναι ευτυχισμένη. Η κάμερα τρυπώνοντας σε αυτή την μεσαιωνική κοινωνία καταγράφει την παράδοση που θυσιάζει τα νεαρά κορίτσια, εστιάζοντας στην αντίδραση της νεαρής Guddi, η οποία κατάφερε να βρει το κουράγιο με την βοήθεια ανθρωπιστικής οργάνωσης να αποδράσει από τη μαρτυρική ζωή, να βρει δουλειά ως δασκάλα και να αποκτήσει αγόρι. Το Highway courtesans αποτελεί έναν στοχασμό πάνω στην παράδοση, τη δουλειά, την αγάπη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη σεξουαλικότητα.

Ο ελληνικός κινηματογράφος άνθησε, μεγαλύνθηκε και γνώρισε δόξες μοναδικές. Ταινίες που σηματοδότησαν και καθόρισαν την πορεία του δημιουργήθηκαν από τον Νίκο Κούνδουρο, που δίκαια αναφέρεται ως ο Πατριάρχης του Ελληνικού Κινηματογράφου. Η Μαγική Πόλη, ο Δράκος, Μικρές Αφροδίτες (βραβείο σκηνοθεσίας Φεστιβάλ Βερολίνου), Οι παράνομοι, Το ποτάμι, Vortex, 1922, Μπορντέλο, Λόρδος Μπάιρον, Οι Φωτογράφοι, Τα τραγούδια της Φωτιάς (πολύτιμο ντοκουμέντο της μεταπολίτευσης) είναι μερικά από τα έργα του, που μετά από 50 ολόκληρα χρόνια δημιουργικής παρουσίας, αποτελούν σημείο αναφοράς στην πνευματική και πολιτιστική ζωή της χώρας μας.

Ο Ντάο Γιάοντόνγκ, γνωστός και ως Mr. Cool, ζει στο χωριό Ναντζιάν, στην επαρχία Γιουνάν, στο νότιο τμήμα της κεντρικής Κίνας. Εδώ κατοικεί η εθνότητα των Χουαγιάο Ντάι. Κι ενώ οι παραδόσεις διατηρούνται ακόμα, ο τρόπος των νέων αλλάζει, επηρεάζοντας τα πράγματα, δημιουργώντας νέες αξίες και παραμελώντας άλλες. Ο εκσυγχρονισμός και τα media (προπαντός η τηλεόραση και τα VCDs), καθώς και το εργοστάσιο ζαχαροκάλαμου που χτίστηκε εκεί κοντά έχουν γεννήσει νέα οράματα. Κι ενώ οι γέροντες του χωριού αναπολούν τους παλιούς καλούς καιρούς, ο Mr. Cool ετοιμάζεται να εγκαταλείψει την αγροτική ζωή, όπως έκανε κι ο μεγαλύτερος αδελφός του πριν από αυτόν...

Σύμφωνα με τον Κέρτ Κόμπεϊν, ο Ντάνιελ Τζόνστον ήταν ο μεγαλύτερος τραγουδοποιός του κόσμου. Όσον αφορά τη μουσική βιομηχανία, ο Τζόνστον παραμένει ένα αίνιγμα ακόμα και σήμερα. Ο Τζόνστον έγραψε λυπητερά τραγούδια που μιλούσαν για μια βαθιά απομόνωση και μοναξιά. Ιδιοφυΐα και θρύλος, ο τζόνστον μεγάλωσε σε μια αυστηρά χριστιανική οικογένεια στη Δυτική Βιρτζίνια. Από μικρός έπασχε από μανιοκατάθλιψη και σχιζοφρένεια. Η ψυχικές του δοκιμασίες βρίσκουν έκφραση στην τέχνη του, η οποία έχει γίνει και η θεραπεία του. Στην ταινία αυτή, ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ένα μίγμα σπάνιου αρχειακού υλικού, συνεντεύξεις με συναδέλφους και θαυμαστές του, καθώς και πολλά τραγούδια που έγραψε και τραγουδάει ο ίδιος ο «Απελπισμένος Νταν», αναπλάθοντας έτσι τη ζωή ενός καλλιτέχνη βασανισμένου από τους δαίμονές του.

Στην καρδιά του Πλατό Μον-Ρουαγιάλ, ο Ροζέ Τουπέν διατηρεί ένα γωνιακό μπακάλικο με αναμφισβήτητα παλιομοδίτικο ντεκόρ. Το μπακάλικο είναι επίσης μια ανεπίσημη λέσχη, όπου συχνάζουν άνθρωποι αντιπροσωπευτικοί ενός τρόπου ζωής που τείνει να εξαφανιστεί. Ο σκηνοθέτης Μπενουά Πιλόν καταγράφει τις συγκινητικές αλλά και αποκαλυπτικές τελευταίες στιγμές αυτού του μοναδικού μαγαζιού.

Ταρίφα, μια πόλη στη νότια Ισπανία και το νοτιότερο σημείο της Ευρωπα?κής ηπείρου, νωρίς το πρωί. Οι ιστιοσανίδες σκίζουν την καταγάλανη θάλασσα, και οι πρώτοι τουρίστες εγκαθίστανται στις ξαπλώστρες. Λίγο πιο κει, τα κύματα πηγαινοφέρνουν πάνω στην παραλία το πτώμα ενός άνδρα. Έρχονται όταν έχει πανσέληνο και μπουνάτσα. Λέγονται «πατέρας» και είναι μηχανοκίνητα σκάφη που προσπαθούν να διασχίσουν το Στενό του Γιβραλτάρ μέσα στη νύχτα, φορτωμένοι με πρόσφυγες από την Αφρική. Πολλοί δεν ξέρουν κολύμπι και τα μόνα υπάρχοντά τους είναι τα ρούχα που φορούν. Και δεν χρειάζεται πολύ για ένα υπερφορτωμένο καραβάκι να ανατραπεί και να βουλιάξει, φέρνοντας την καταστροφή. Η ταινία παρακολουθεί τους κατοίκους της Ταρίφα και την επίδραση που έχει στην καθημερινότητά τους η συνεχής ροή λαθρομεταναστών που αναζητούν ένα καλύτερο αύριο στο φρούριο αυτό που λέγεται Ευρώπη.

Η ταινία καταγράφει την πολιτική σύγκρουση ανάμεσα στους ομοφυλόφιλους που θέλουν να παντρευτούν, και σε αυτούς που είναι αποφασισμένοι να τους σταματήσουν. Όταν η αστυνομικίνα Λόις Μαρέρο σκοτώνεται σε μια ληστεία, η Μίκι, σύζυγός της εδώ και 13 χρόνια, αντιμετωπίζει ένα αστυνομικό τμήμα πρόθυμο να δεχθεί τη σχέση τους αλλά απρόθυμο να της δώσει τη σύνταξη της Λόις. Όταν ο Σαμ, ένας αγρότης από την Οκλαχόμα, χάνει τον από 25ετίας σύζυγό του, τα ξαδέλφια του νεκρού του συζύγου προσβάλλουν τη διαθήκη του και προσπαθούν να κάνουν έξωση στον Σαμ. Κι ενώ η Μίκι κι ο Σαμ ετοιμάζονται να παλέψουν για το δίκιο τους, η ταινία ερευνά σε βάθος το νόημα του γάμου σήμερα. Από τον Μεσαίωνα στους χίπιδες της δεκαετίας του '70, η ταινία εστιάζει στα δικαιώματα, στα προνόμια και στον έρωτα, καθώς οι γκέι ακτιβιστές έρχονται αντιμέτωποι με δεξιούς πολιτικούς στον αγώνα για τον γάμο.

H αγγλόφωνη ποπ/ροκ ελληνική σκηνή μέσα από την ζωή και την πορεία του συγκροτήματος Raining Pleasure. Μέσα από την καθημερινότητα των Raining Pleasure και τις συνεντεύξεις 36 ανθρώπων του χώρου καταφέρνουμε να αντιληφθούμε την κατάσταση στην ελληνική δισκογραφία, τις πιθανές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι καλλιτέχνες, την κουλτούρα του έλληνα ακροατή σήμερα, αλλά και την παντοτινή δύναμη της μουσικής. Μεταξύ άλλων μιλούν οι: Έλλη Πασπαλά, Coti K, David Lynch, Θοδωρής Μανίκας, Βάιος Μαχμουντές, Μάκης Μηλάτος, Νίκος Μουρατίδης, Νίκος Μπιτζένης, Αλέκα Απέργη, Φώτης Βαλλάτος, Σάκης Δημητρακόπουλος, Δημήτρης Κανελλόπουλος, Λίλα Κατερινάκη.