Οι ταινίες του φεστιβάλ

Η Πένυ και ο Τζορτζ ξεκίνησαν το ταξίδι τους τον Μάρτιο του 2005. Χρειάστηκαν τρεις μήνες για να διανύσουν τα 1000 μίλια. Μέχρι το 2014, η Πένυ και ο Τζορτζ έκαναν συνολικά 4 μεγάλα ταξίδια διασχίζοντας τουλάχιστον 3.000 μίλια μέσα από την άγρια ελληνική φύση που συρρικνώνεται διαρκώς. Το 2007 κάηκε το 10% των παρθένων ελληνικών δασών και από τότε, κάθε χρόνο, καταστρέφεται ένα μεγάλο κομμάτι τους από φωτιές και άλλες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Για παράδειγμα, από το 1980 έως το 2005 ο πληθυσμός των αηδονιών μειώθηκε κατά 63% και κάθε χρόνο χάνονται πρόσθετα 4%. Ο Τζορτζ πέθανε τον Αύγουστο του 2014 σε ηλικία 16 ετών. Από το 2015 η Πένυ ζει και εργάζεται στη Κρακοβία ως δασκάλα.

Το 2ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης συμπλήρωσε 100 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στα εκπαιδευτικά δρώμενα της Θεσσαλονίκης, όντας η παλιότερη εκπαιδευτική μονάδα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της πόλης. Στα θρανία του φιλοξένησε μερικές από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της χώρας, όπως ο αρχαιολόγος Μανόλης Ανδρόνικος, οι λογοτέχνες Γιώργος Βαφόπουλος, Μανόλης Καραγάτσης, Τάκης Βαρβιτσιώτης, Ντίνος Χριστιανόπουλος κ.ά. Μέσα από την έρευνα των αρχείων του και τις μαρτυρίες γνωστών αποφοίτων του, παρουσιάζεται όλη η πορεία του υπεραιωνόβιου σχολείου, το οποίο –άρρηκτα συνδεδεμένο με γεγονότα όπως οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, η μεγάλη πυρκαγιά του ’17, το προσφυγικό δράμα του ’22, οι δικτατορίες του Μεταξά και των συνταγματαρχών, η κατοχή, ο εμφύλιος, η μεταπολίτευση και οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις– αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Θεσσαλονίκης.

Ένας μαθητής λυκείου που ονειρεύεται να δημιουργήσει τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, ένας τοκετός υπό το φως των κεριών, ένας ασθενής που αρνείται να πάρει τη θεραπεία του για τον ιό HIV... 25 χρόνια δράσης αναβιώνουν μέσα από τις προσωπικές ανέκδοτες ιστορίες 25 ανθρώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των ανθρωπιστικών κρίσεων από το 1990 μέχρι σήμερα. 25 χρόνια γεμάτα εμπειρίες, προκλήσεις, αγωνίες, νίκες αλλά και απώλειες, από το Ιράκ μέχρι τη Δυτική Αφρική, και από την Αϊτή μέχρι τις Φιλιππίνες, ξεδιπλώνονται μέσα από τις προσωπικές, ανέκδοτες ιστορίες μελών των Γιατρών Χωρίς Σύνορα που υπηρετούν την ανεξάρτητη ανθρωπιστική δράση όπου υπάρχει ανάγκη.

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι παγκοσμίως γνωστός για τα μυθιστορήματά του. Λίγοι όμως γνωρίζουν, και ακόμη λιγότεροι έχουν διαβάσει την Οδύσσεια, ένα επικό ποίημα 33.333 στίχων, το πιο σπουδαίο, κατά τον ίδιο, έργο του. Στη Σουηδία, ένας άντρας 102 ετών, μαθαίνει ελληνικά και μεταφράζει την Οδύσσεια. Το ντοκιμαντέρ ταξιδεύει στη Σουηδία, στην Αμερική, στην Κρήτη, στην Αθήνα, στην Τήνο. Είναι ένα ταξίδι αναζήτησης, τόσο στις πτυχές του άγνωστου αυτού έργου, όσο και στην προσωπικότητα του συγγραφέα. H Οδύσσεια συγκινεί, θυμώνει, προβληματίζει. Φιλοσοφικές, φιλολογικές, υπαρξιακές και ψυχολογικές προσεγγίσεις επιχειρούν να φωτίσουν ένα έργο που, αν διαβαστεί προσεκτικά, μπορεί να αλλάξει την ψυχή του αναγνώστη...

Ένα ταξίδι παρατήρησης που ακολουθεί ένα κορίτσι στην προσπάθειά του να ανακαλύψει τον εαυτό του και να βρει τη θέση του, την ταυτότητα και τη σεξουαλικότητά του, μέσα σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Σε μία χώρα που αλλάζει διαρκώς, καθώς γίνεται από παιδί γυναίκα, μαθαίνει από πρώτο χέρι τι σημαίνει να μεγαλώνεις ως νεαρή γυναίκα μέσα σε ένα αστυνομοκρατούμενο κράτος μετά από μια επανάσταση και πόσο λίγες επιλογές ανοίγονται μπροστά σου. Η Αμάλ ενσαρκώνει την ίδια σύγχυση που χαρακτηρίζει και την Αίγυπτο ως κράτος. Και οι δύο προσπαθούν να ενηλικιωθούν, παρά το σκληρό αυταρχικό καθεστώς και τις πολιτικές ανακατατάξεις. Η Αμάλ, το όνομα της οποίας σημαίνει «ελπίδα», διαμορφώνει τη δική της θέση μέσα σε αυτό το εχθρικό περιβάλλον, ερχόμενη σε σύγκρουση με την παλαιότερη γενιά και μια οικογένεια που υποστηρίζει το κράτος. Άλλωστε, η μητέρα της είναι δικαστικός και ο θείος της ένας από τους ισχυρούς πολιτικούς της χώρας.

Το 2003 η επιστημονική ομάδα ΝΑΟΥΔΟΜΟΣ ξεκίνησε την ανακατασκευή μιας προϊστορικής πεντηκοντόρου, όπως ήταν η μυθική Αργώ, στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος πειραματικής ναυτικής αρχαιολογίας. Αυτή είναι η ιστορία αυτού του πλοίου – από την επιλογή των δέντρων για την κατασκευή του, που διήρκησε δύο χρόνια και ύστερα το ταξίδι στη θάλασσα. Δέκα χιλιάδες κουπιές την ημέρα, χρειάζεται να κάνουν οι κωπηλάτες, για να φτάσουν από το Βόλο στην αρχαία Κολχίδα. Ένα ταξίδι 1.200 μιλίων που πρέπει να ολοκληρωθεί σε 60 ημέρες. Θα αντέξουν οι 74 εθελοντές κωπηλάτες αυτή την καθημερινή δοκιμασία; Ή θα μετατραπεί αυτή η σύγχρονη αργοναυτική εκστρατεία σε μία ακόμα Οδύσσεια;

Η Μέση Ανατολή είναι μία από τις πιο ασταθείς περιοχές στον κόσμο και ο Λίβανος η επιτομή αυτής της αστάθειας. Στη Βηρυτό, ο επιδεικτικός και πολύ κοινωνικός τρόπος ζωής της ελίτ λειτουργεί ως αντιπερισπασμός για την παγιωμένη κατάσταση αστάθειας που επικρατεί στη χώρα. Ενώ τα -πάντοτε παρόντα- φαντάσματα της πολιτικής αβεβαιότητας και της κοινωνικής σύρραξης συνεχίζουν να στοιχειώνουν τη ζωή τους, παρακολουθούμε τέσσερις αντιπροσωπευτικούς χαρακτήρες της ανώτερης τάξης που αποφεύγουν να αντικρίσουν κατάματα τη σύνθετη πραγματικότητα στην οποία είναι βυθισμένοι.

Μουσικός, ηθοποιός, επιστήμονας, οραματίστρια, video artist, συνθέτρια και δασκάλα – η Bjork είναι μία από τους πιο πολύπλευρους και επιδραστικούς καλλιτέχνες της εποχής μας, που καταρρίπτει τα όρια που χωρίζουν τη μία τέχνη από την άλλη και επαναπροσδιορίζει συνεχώς τη διαδικασία της μουσικής δημιουργίας. Εδώ και τρεις δεκαετίες και όσο κανένας άλλος, η Bjork ξέρει πώς να χρησιμοποιεί τη δύναμη των εικόνων και τη δική της καλλιτεχνική περσόνα για να εμπνέει αξέχαστα συναισθήματα. Τα μουσικά της βίντεο είναι μοναδικές συνεργασίες με μια ευρεία γκάμα καλλιτεχνών και σημεία αναφοράς στον κόσμο της βίντεο αρτ. Η οραματίστρια καλλιτέχνις γιόρτασε τα 50ά γενέθλιά της το 2015 και τιμήθηκε με μια μεγάλη αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Στην ταινία Interruption εκτυλίσσεται μία κατάσταση ομηρίας χωρίς οι όμηροι να το γνωρίζουν. Ο σκηνοθέτης Γιώργος Ζώης προσπάθησε να δημιουργήσει μία συνθήκη όπου η ζωή μιμείται την τέχνη, δουλεύοντας με αυτοσχεδιασμούς και δημιουργώντας μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στο γύρισμα γυρίζοντας το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας στον ολοκληρωτικά κλειστό αλλά και εκτεθειμένο χώρο μίας σκηνής θεάτρου. Το ντοκυμαντέρ καταγράφει το γύρισμα της ταινίας εξερευνώντας παράλληλα τον πολυεπίπεδο κόσμο του Interruption, όπου ο θεατρικός μύθος μπλέκεται με την πραγματικότητα βάζοντας το θεατή στη θέση του πρωταγωνιστή και του παθητικού καταναλωτή του θεάματος ταυτόχρονα.

Ο ανεξέλεγκτος εκσυγχρονισμός μιας πανάρχαιας πόλης είναι το πλαίσιο αναφοράς για το βίντεο-δοκίμιο του Τζορτζ Κόντου, Decumanus. Εμπνευσμένο από το έργο του Άλντο Ρόσι, L' Architettura della Citta, το βίντεο επανεξετάζει το δομημένο περιβάλλον που έχει αντέξει αυτοσχέδιες μορφές ανάπτυξης και έχει ορίσει τον αστικό ιστό τα τελευταία χρόνια. Το Decumanus απεικονίζει ψύχραιμα τις αλλαγές εκφράσεων της Μεσογειακής πολεοδομίας της Θεσσαλονίκης.

Σε ποιο βαθμό μπορεί ένας σκηνοθέτης να παραμείνει αντικειμενικός και ανώνυμος, καθώς κρύβεται πίσω από την κάμερα; Ο Δανός σκηνοθέτης γνωρίζει πάρα πολύ καλά ότι οι επιλογές που κάνει στις ταινίες του δεν είναι τυχαίες. Πολλά αποσπάσματα του έργου του δείχνουν ότι τα γεγονότα που σημάδεψαν την προσωπική του ζωή είχαν μεγάλο αντίκτυπο στη δουλειά του. Στην πραγματικότητα, φαίνεται να χρησιμοποιεί εικόνες που γνωρίζει καλά. Αυτό είναι μια αποκάλυψη για τον συγκεκριμένο σκηνοθέτη, που θεωρούσε ότι θα μπορούσε να μείνει αντικειμενικός και αόρατος. Θέματα όπως η αμφισβήτηση της πίστης του, η φυγή του πατέρα του και οι εντυπώσεις από μια ανέμελη παιδική ηλικία επανέρχονται ξανά και ξανά στο πολύπλευρο έργο του. Την ώρα που μας δείχνει μεμονωμένες σκηνές, ο σκηνοθέτης σχολιάζει τις εικόνες και στοχάζεται πάνω στη ζωή και στο έργο του. Σε αυτήν την αυτοβιογραφική εξέταση του ιδίου, που εκτείνεται σε περισσότερες από 40 ταινίες διαφόρων ειδών, το έργο του είναι ένα συγκινητικό φωτογραφικό άλμπουμ.

Η ιστορία ενός άνδρα που ξεκίνησε να κατακτήσει τον κόσμο και έμαθε να φοβάται πως μπορεί να αποκτήσεις ό,τι θες πραγματικά. Αν αυτό ισχύει για κάποιον, αυτός είναι σίγουρα ο Φλόριαν Μπούρκχαρντ, που κατάφερε να πείσει τους πάντες γύρω του να εγκαταλείψουν τους στόχους τους και να επιτύχουν τον δικό του. Η ταινία αφηγείται τη συναρπαστική πραγματική ιστορία ενός νεαρού άνδρα που εγκαταλείπει το κλειστοφοβικό περιβάλλον του στην Ελβετία για να ταξιδέψει στον κόσμο αναζητώντας δόξα και αναγνώριση. Μέσα από απανωτές νίκες, επανεφευρίσκει τον εαυτό του ξανά και ξανά, αλλάζοντας περιβάλλον και καριέρες όπως οι άλλοι αλλάζουν πουκάμισα. Παρ’ όλα αυτά, η γρήγορη ζωή του Φλόριαν μετατρέπεται σε φυγή από την ίδια τη ζωή του, η οποία τελικά τον προφταίνει, πέφτοντας πάνω του με όλη της τη δύναμη.

Στις 30 Ιουνίου 2014 περισσότεροι από 80 καλλιτέχνες, επιμελητές, ερευνητές, ακαδημαϊκοί και πολίτες συγκεντρώθηκαν για μία εβδομάδα στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Νόβι Σαντ της Σερβίας για την επιτέλεση του μουσείου ως κοινού. Η ονομασία της εκδήλωσης FACK MSUV προκύπτει από το συνδυασμό των ονομάτων του μουσείου (MSUV) και της πρωτοβουλίας που πρότεινε την εκδήλωση (FACK). Σκοπός της εκδήλωσης ήταν η προσωρινή «απελευθέρωση» του μουσείου, ώστε να καταστεί ανοιχτό και ελεύθερα προσβάσιμο για χρήση από την τοπική και διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα χωρίς τον καθιερωμένο θεσμικό ιεραρχικό έλεγχο. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει τη διαδικασία και τα δρώμενα της εκδήλωσης επιχειρώντας να επανεξετάσει/επανεκτιμήσει την εμπειρία της συμμετοχής. Είναι δυνατόν η επιτέλεση του μουσείου ως κοινού να μετασχηματιστεί σε επιτέλεση του κοινού ως μουσειακού είδους;

Κάθε χρόνο, πιστοί που έχουν τάμα στην Παναγία μετακομίζουν για δεκαπέντε μέρες στα κελιά της μονής της Κοίμησης στο νησί της Θηρασιάς. Το Δεκαπέντε καταγράφει τη γυναικοκρατούμενη μικρο-κοινωνία ως ένα σύμπλεγμα αναπαραστάσεων: η γυναικεία ταυτότητα μέσα από το πρίσμα της πίστης, η τελετουργία ως είδος χρόνου, οι θρησκευτικές πρακτικές ως σύστημα εξουσίας. Ενώπιον ενός φακού-κριτή, γητευτή ή δικαστή, οι δεκαπεντάρισσες εξομολογούνται τον αγώνα εκπλήρωσης του «ελληνικού ονείρου»: της μετάβασης από την ανέχεια της αγροτικής ζωής στην μπετόν-αρμέ ευμάρεια που κληροδότησαν στα παιδιά τους. Τα σώματά τους φροντίζουν με στοργή το αρχιτεκτονικό σώμα της Παναγίας, προετοιμάζοντάς το για τη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου. Γύρω τους το ερημωμένο τοπίο της Θηρασιάς και στο φόντο η ακμαία τουριστική βιομηχανία της Σαντορίνης.

2014. Κονκαρνό. Ο καπετάν Ζαν Πιέρ Κοΐκ και μια ομάδα ψαράδων της περιοχής αποφασίζουν να σώσουν ένα παραμελημένο μικρό αλιευτικό, το «Reve de Mousse» (σ.σ. μεταφράζεται ως «όνειρο του αφρού», αλλά και όνειρο του μούτσου», και να του δώσουν μια νέα ζωή πέρα από τον ωκεανό, στην Αϊτή, μία από τις πλουσιότερες σε ψάρια περιοχές της Καραϊβικής που, παραδόξως, το 90% των ντόπιων ψαράδων δεν έχει τα μέσα να προσεγγίσει. Ψαρεύουν με μεσαιωνικές τεχνικές. Ο καπετάν Μαξ Μπόρντι, συνοδευόμενος από ένα πλήρωμα νέων καλλιτεχνών χωρίς καμία εμπειρία από ταξίδια στη θάλασσα, ρίχνεται σε μια παράδοξη, επική περιπέτεια που θα οδηγήσει το καράβι στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, φορτωμένο με εξαρτήματα για ψάρεμα για τους ψαράδες της Αϊτής. Μετά το ταξίδι αυτό, η πραγματικότητα στην Αϊτή θα οδηγήσει το αλιευτικό και το πλήρωμά του σε έναν προορισμό που κανείς τους δεν περίμενε.

H πενταετής οδύσσεια του κινηματογραφιστή Όμηρου Ευαγγελινού καθώς ταξιδεύει με ένα παλιό ψαροκάικο στα νησιά των Κυκλάδων για να ερευνήσει το θέμα της υπεραλίευσης και τον αγώνα επιβίωσης των μικρών ψαράδων στις ακτές του Αιγαίου. Εκεί καταγράφει μια κατάσταση αναρχίας και χάους όπου οι καθημερινές παράνομες πειρατικές τακτικές όπως η χρήση δυναμίτη και η μεγάλης κλίμακας αλιεία, έχουν επιφέρει δραματικά αποτελέσματα στα ιχθυοαποθέματα. Καθ’ οδόν μαθαίνει για ένα σχέδιο προστασίας που δημιουργείται με πρωτοβουλία του Πιερ Ιβ Κουστό, καταλήγει στη Σαντορίνη, όπου παρακολουθεί τις προσπάθειες του τελευταίου να ενώσει ντόπιους ψαράδες, επιστήμονες και πολιτικούς, με σκοπό τη δημιουργία μιας Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής. Τέτοιες πρωτοβουλίες προστασίας του περιβάλλοντος που γεννιούνται από τους άμεσα εμπλεκόμενους είναι ελάχιστες παγκοσμίως...

Φαινομενικά, ο Μαρκ φαίνεται να ζει μια γεμάτη λάμψη ζωή στη Νέα Υόρκη που θα ζήλευαν πολλοί. Ωραίος και ντυμένος πάντα στην τρίχα, το χαρισματικό πρώην μοντέλο εργάζεται ως φωτογράφος μόδας, εμφανίζεται σε ταινίες και παρευρίσκεται στα καλύτερα πάρτι. Όταν φεύγει όμως από αυτά, κατευθύνεται προς το Ιστ Βίλατζ – όχι σε κάποιο πανάκριβο λοφτ, αλλά σε μια κρυμμένη γωνιά σε μια ταράτσα όπου κοιμάται κάθε βράδυ. Ο σκηνοθέτης παρουσιάζει το σκοτεινό υπογάστριο του Αμερικανικού Ονείρου σε μια συχνά ανελέητη πόλη.

To Ilja Finds Home είναι μια μικρού μήκους ταινία για μια γυναίκα που βρίσκεται, ξανά και ξανά, σε ξένη γη. Η Ilja ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα, όπου νιώθει ότι μπορεί να είναι ο εαυτός της. Αλλά γιατί; Ταξιδεύουμε μαζί της για τρεις μέρες στη Σύρο, όπου ενώνεται με το διεθνές κοινό ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ animation, ενώ αναλογίζεται την ιδέα της μεγαλομανίας και τον αναπάντεχο σύνδεσμο που έχει δημιουργήσει ανάμεσα σε εκείνη και την Ελλάδα. Η Ilja είναι άρρωστη και αυτό κάνει τα πάντα πιο κρίσιμα.

Κατά πόσο είμαστε ελεύθεροι; Πόσο ελεύθερες είναι οι επιλογές που κάνουμε στη ζωή μας; Η ταινία εξερευνά τις βασικές μορφές εξουσίας που καθορίζουν τη ζωή του ανθρώπου και ελέγχουν τη συμπεριφορά του, ασκώντας πάνω του μία δύναμη που πολλές φορές είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή.

Η Θεσσαλονίκη υπήρξε στη δεκαετία του ’80 ένα διεθνές σταυροδρόμι συνάντησης αρκετών μουσικών που κινήθηκαν στο πνεύμα του ελεύθερου αυτοσχεδιασμού. Το αποτύπωμα αυτής της δραστηριότητας είναι ακόμη ορατό στην πόλη, όπως και σε άλλες πόλεις της Ευρώπης, και εκφράζεται μέσα από νεότερους, αλλα και παλαιότερους μουσικούς που δημιουργούν μέσα σ’ αυτό το μουσικό κλίμα. Στην ταινία παρακολουθούμε τις διαδρομές κάποιων μουσικών και καταγράφουμε τις διαφορετικές οπτικές τους πάνω στον αυτοσχεδιασμό, τον ήχο, τη σιωπή και τον τρόπο που σκέφτονται και ζουν. Οι βασικοί ήρωες της ταινίας μάς εξηγούν τις απόψεις τους για την ζωή και την τέχνη που υπηρετούν, τις μεθόδους που χρησιμοποιούν, ενώ βλέπουμε τις στιγμές γένεσης της μουσικής επι τόπου. Οι μουσικοί που παρακολουθούμε είναι οι: Σάκης Παπαδημητρίου, Φλώρος Φλωρίδης, Gianni Lenoci, Gianni Mimmo Gunter «Baby» Sommer, Χρήστος Γερμένογλου, Πέτρος Δαμιανίδης, Leo Feigin.

Ο Λεωνίδας και ο Χαράλαμπος, είναι δυο αδέλφια από ένα χωριό της Πιερίας που μετέτρεψαν την παραδοσιακή ξυλουργική επιχείρηση του πατέρα τους στην καινοτόμα εταιρία Exallo. Σχεδιάζουν και παράγουν οι ίδιοι πολυτελή αξεσουάρ μόδας από γνήσιο ελληνικό ξύλο, τα οποία εμπορεύονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Με δημιουργικό κεφάλαιο την πολύχρονη εμπειρία του πατέρα τους, το σχεδιαστικό δαιμόνιο του Λεωνίδα και το μεράκι του Χαράλαμπου, καταπλήσσουν με τις φρέσκιες και όμορφες ιδέες τους τις οποίες βάζουν σε εφαρμογή με αγάπη και ιδιαίτερη προσοχή στη λεπτομέρεια.