Οι ταινίες του φεστιβάλ

Στις 7-1-2011, ο δεξιοτέχνης ντράμερ Δημήτρης Βαρζαμπετιάν, έστησε για τελευταία φορά τη Gretsch του στην αυλή, στη γειτονιά του Βύρωνα, δίπλα σ’ ένα από τα τελευταία εναπομείναντα ζωντανά πηγάδια της Αθήνας. Εκεί έκανε τις πρόβες και την εξάσκησή του για μια εικοσαετία. Οι κληρονόμοι του κτιρίου αποφάσισαν πως ήρθε η ώρα αυτός ο χώρος να γίνει πολυκατοικία...

Κάθε μαραθώνιος αποτελεί μια διαδρομή στην οποία το σώμα και το μυαλό δοκιμάζουν τα όριά τους στην προσπάθεια των αθλητών να τερματίσουν. Όταν οι δυνάμεις εξαντλούνται, ένα δίλημμα που αφορά σχεδόν κάθε αθλητή είναι το εξής: απ’ τη μια η φωνή του κορμιού, που του λεει «φτάνει, ώς εδώ, σταμάτα», κι απ’ την άλλη η φωνή του δρομέα, που τον παρακινεί πεισματικά να συνεχίσει μέχρι τον τερματισμό. Η ζωή έχει πολλά κοινά μ’ ένα μαραθώνιο δρόμο. Και μια μεγάλη διαφορά. Στη ζωή δεν υπάρχει τερματισμός. Μόνο δρόμος. Η Mπέκυ είναι 50 ετών, έχει διδακτορικό στην ψυχολογία, είναι αθλήτρια, μαραθωνοδρόμος και θύμα παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης. Στην εφηβεία της έχασε την ακοή της και την επανέκτησε μόλις το 2008, οπότε και τοποθέτησε με επιτυχία κοχλιακά εμφυτεύματα. Η Mπέκυ το 2009 έτρεξε την διαδρομή του Κλασικού Μαραθωνίου Αθηνών.

39405 είναι ο αριθμός της Θεσσαλονικιάς Εβραίας έγκλειστης στο Άουσβιτς Ζάνα Σαντικάριο-Σαατσόγλου. Πενήντα πέντε χρόνια μετά, η Ζάνα μοιράζεται την ιστορία της με μαθητές του Λυκείου Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης.

Στο ντοκιμαντέρ Agnus Dei: Ο αμνός του Θεού συνυφαίνονται η ζωή του Χεσούς Ρομέρο, η ζωή του Χοσέ Μπάρμπα και η ζωή σ’ ένα μικρό καθολικό διδασκαλείο. Ο Χεσούς Ρομέρο ήταν παπαδοπαίδι όταν κακοποιήθηκε σε ηλικία έντεκα ετών απ’ τον παπά της ενορίας του. Η μητέρα του, πιστή καθολική που επιθυμούσε διακαώς ο γιος της να γίνει ιερέας, τον άφησε στην εκκλησία όπου η κακοποίηση συνεχίστηκε για πολλά χρόνια. Μια μέρα, ο Χεσούς ανακαλύπτει ότι ο παπάς ανταλλάσει πορνογραφικές φωτογραφίες του σ’ ένα δίκτυο παιδικής πορνογραφίας κι ότι κακοποιεί κι άλλα παιδιά. Η ιστορία του Χεσούς είναι η ιστορία ενός θύματος που ξεκίνησε έναν πόλεμο ενάντια στην αδιαφορία και τη διαφθορά της Καθολικής Εκκλησίας· έναν πόλεμο ενάντια στη συνενοχή των δικαστών που παρεμπόδιζαν τη νομική διαδικασία για να προστατεύσουν τους εκμεταλλευτές ιερείς· αλλά κι έναν πόλεμο ενάντια στον ίδιο του τον εαυτό, καθώς προσπαθεί να πάψει να είναι ένα ευάλωτο θύμα και να αντιμετωπίσει τον βιαστή του. Μόνο έτσι θα μπορέσει να απελευθερωθεί από το παρελθόν και από αυτόν που του έκλεψε την παιδική του ηλικία και την ελευθερία του.

Ο Αλί είναι οικονομικός μετανάστης από το Αφγανιστάν. Προσπαθώντας να έρθει στην Ευρώπη, διέσχισε με τα πόδια τα βουνά του Ιράν και της Τουρκίας και κόντεψε να πνιγεί με μια φουσκωτή βάρκα στο Αιγαίο Πέλαγος. Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί την καθημερινότητά του στη Θεσσαλονίκη. Γιατί έμεινε τελικά στην Ελλάδα; Είναι η ζωή εδώ όπως την είχε φανταστεί;

Το θέμα της κινηματογραφικής παιδείας αποτέλεσε γόρδιο δεσμό για πολλά χρόνια στην Ελλάδα λόγω της έλλειψης μια σοβαρής κρατικής σχολής κινηματογράφου. Ξεκινώντας από την εποχή του Σταυράκου το 1950 φτάνουμε μέχρι τις μέρες μας, διερευνώντας το ζήτημα αυτό μέσα από ένα διάλογο μεταξύ των ανθρώπων που ασχολήθηκαν και ασχολούνται. Ανάμεσά τους, οι Θόδωρος Αγγελόπουλος, Παντελής Βούλγαρης, Ντίνος Κατσουρίδης, Νίκος Κούνδουρος, Μάνος Ζαχαρίας, Βέρνερ Χέρτσογκ, Εμίρ Κουστουρίτσα, Φατίχ Ακίν.

Στο Deaf Jam, η Ανέτα Μπρόντσκι αδράττει τη μέρα. Είναι μια κωφή έφηβη που κάνει τα πρώτα της βήματα στην ποίηση της αμερικανικής νοηματικής γλώσσας και στη συνέχεια τολμά να μπει στο χώρο του poetry slam, διαγωνισμό προφορικής ποίησης σε στυλ χιπ χοπ. Σε μια απίστευτη τροπή της ιστορίας της, η Ανέτα, μετανάστρια από το Ισραήλ που ζει στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, συναντά την Ταχάνι, Παλαιστίνια ποιήτρια που ακούει και που γράφει ποίηση slam. Οι δυο τους ξεκινάνε μια συνεργασία κωφής και ακούουσας, ένα ντουέτο-αλληγορία της πολύπλοκης πραγματικότητας που μοιράζονται.

Λασκάρεως 99, Αθήνα είναι το πρώτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Docville», η οποία καταγράφει, χωρίς σχόλιο, τη ζωή στις ελληνικές πόλεις σήμερα, σε καιρό κρίσης. Η Ζωή και η Αθηνά είναι δύο γυναίκες γύρω στα πενήντα, με μικρά καταστήματα που η γειτονιά γνωρίζει χρόνια και οι γείτονες δεν μπαίνουν μόνο να ψωνίσουν αλλά να συναντηθούν και πουν τα νέα και τις ιστορίες για τον μικρόκοσμό τους. Λόγω της κρίσης, τα περισσότερα μικρά μαγαζιά γύρω τους κλείνουν και η Ζωή και η Αθηνά αγωνίζονται να κρατήσουν λίγο ακόμα, αν και οι δύο γνωρίζουν πως σύντομα θα χρειαστεί η ζωή τους να αλλάξει και μαζί τους να αλλάξει και η γειτονιά.

Tο Ζήτα-Μι ιδρύθηκε το 1955, από τον Παύλο Ζάννα και τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο. Αρχικά πουλούσε γραφομηχανές Olivetti, εισαγόμενους δίσκους κλασικής μουσικής και τζαζ, και αντικείμενα καλλιτεχνικού χαρακτήρα με έμφαση στην ελληνική λαϊκή τέχνη. Για τη γενιά του ’60 το Ζήτα-Μι είναι ένα σύμβολο, στέκι για τους ποιητές, τους σινεφίλ, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, τη Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Τέχνη», τη Δημοκρατική Άμυνα. Το 1970 αναλαμβάνουν το Ζήτα-Μι η Μάρω Λάγια και η Κατερίνα Καμάρα. 320 εκθέσεις – οι πρωτοπόροι, οι επαναστάτες, οι τελειομανείς, οι σχολές, οι αυτοδίδακτοι. Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης γεννιέται εδώ. Το Ζήτα-Μι δεν υπήρξε μόνο ένα μαγαζί, μια γκαλερί κι ένας χώρος καλλιτεχνικής έκφρασης, αλλά ένας τόπος-σύμβολο για τους πνευματικούς ανθρώπους, τους λογοτέχνες, τους εικαστικούς, τους κοινωνικά ενεργούς πολίτες, αλλά και εκείνους τους απλούς ανθρώπους που μέσα σε μια κλειστή κοινωνία είχαν τα μάτια στραμμένα στον κόσμο και στο μέλλον.

Εδώ και 12 χρόνια υπήρχε στη Πάτρα ένας πρόχειρος καταυλισμός Αφγανών προσφύγων. Περίπου 400 με 600 άνδρες, από 12 μέχρι 60 χρονών ζούσαν σε αυτοσχέδια καταλύματα, φτιαγμένα από υλικά οικοδομών και χαρτοκιβώτια. Στον καταυλισμό υπήρχε μια αίθουσα τηλεόρασης κι ένα τζαμί. Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες που διέμεναν στον καταυλισμό είχαν τελικό σκοπό του ταξιδιού τους κάποια χώρα στην κεντρική Ευρώπη. Προσπαθούσαν να φτάσουν εκεί κρυμμένοι μέσα σε πλοία, τα οποία έφευγαν από το λιμάνι της Πάτρας με προορισμό την Ιταλία. Άλλοι προσπαθούσαν να επιβιώσουν στην Ελλάδα όσο το δυνατόν περισσότερο, ελπίζοντας να πάρουν κάποια μέρα άσυλο. Στις 12 Ιουλίου του 2009 η ελληνική κυβέρνηση κατεδάφισε το καταυλισμό. Για τη κατεδάφιση χρησιμοποιήθηκαν δύο μπουλντόζες, τέσσερα φορτηγά και δύο διμοιρίες των ΜΑΤ. Πριν από τον καταυλισμό δεν υπήρξε καμία μέριμνα για το μέλλον των προσφύγων. Σήμερα, πάνω από 700 πρόσφυγες διανυκτερεύουν στους δρόμους της Πάτρας.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι ενώνονται σ’ ένα απομακρυσμένο χωριό της Κένυας. Σαράντα Έλληνες εθελοντές συναντούν τους Κουλουχίρο, μια ομάδα φτωχών οροθετικών που ζουν περιθωριοποιημένοι. Οι ιστορίες τους πολλές, και κάθε μία ένα μικρό ηλεκτροσόκ. Μοιράζονται χαρά και κούραση, και δουλεύουν δίπλα δίπλα, κάτω από τον καυτό ήλιο για να φέρουν νερό σε μια άνυδρη περιοχή της σαβάνας. Το Δεκέμβριο του 2010, σαράντα εθελοντές της ActionAid από την Αλεξανδρούπολη ως την Κρήτη αποφασίζουν να αγνοήσουν την οικονομική κρίση και ξεκινούν ένα μακρινό ταξίδι για να ανακαλύψουν γιατί Κουλουχίρο σημαίνει Ελπίδα. Η ταινία προβάλλεται στα πλαίσια της ανακήρυξης του 2011 ως Ευρωπαϊκού Έτους Εθελοντισμού.

Ένα ιδιοσυγκρασιακό ντουέτο τραβάει μπροστά σ’ ένα μουσικό ντοκιμαντέρ που αφήνει τις μελωδίες πίσω. Κι όμως, η ζωή τους θα ήταν ένα τίποτα χωρίς νότες. Ο Θάνος, ετών 52, είναι άνεργος και υποψήφιος για αναπηρική σύνταξη. Ο Αντώνης, ετών 51, είναι έκτακτος υπάλληλος καταμέτρησης ρολογιών της ΔΕΗ και σουβλακοδιανομέας. Ποζάροντας ως εικονικά χαμένα κορμιά –παρόλο που ο Αντώνης δεν έχει παίξει ποτέ live– τα ιδρυτικά μέλη των Lost Bodies αγνοούν επιδεικτικά το σύστημα, τσαλαβουτώντας σ’ ένα μουσικό περιθώριο δικής τους επινόησης, γεμάτο πειραματισμό και άπλετο χιούμορ. Ήρωες ενός υπαρξιακού μυθιστορήματος που δεν γράφτηκε ποτέ, ταλαντεύονται ανάμεσα στην ενδοσκόπηση και τo σουρεαλισμό, χωρίς να ξέρεις ποτέ αν σου κάνουν πλάκα. Άλλωστε τι είναι η ζωή έκτος από ένα μεγάλο ανέκδοτο;

Μουσικοί της ρέγκε, της πανκ και της μπάνγκρα από το Μπέρμιγχαμ της Μεγάλης Βρετανίας συζητούν για τα ξεχωριστά αντεργκράουντ μουσικά είδη που εκπροσωπούν και εκφράζουν διαφορετικές απόψεις πάνω στο ρόλο που έπαιξε η μουσική για την ανάπτυξη μιας νέας συλλογικής ταυτότητας στην πόλη. Η ταινία διερευνά τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά που έδωσαν ώθηση στην ανάπτυξη μιας μουσικής κουλτούρας-γέννημα της πόλης, χρησιμοποιώντας αρχειακό υλικό και πρόσφατες συνεντεύξεις που ρίχνουν φως στην πόλη και τη μουσική της.

Το Satsang, συντροφιά με την αλήθεια είναι η καθημερινότητα ανθρώπων αφιερωμένων στην αναζήτηση του εαυτού – γιόγκι, μοναχών, ερημιτών και ασκητών που ζουν στα βουνά των Ιμαλαΐων και στη ζούγκλα της Ινδίας. Μοιράζονται τις σκέψεις τους, τα αισθήματά τους, τη θεώρησή τους για τον κόσμο. Απαντούν στα βασικά ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης και μας προτείνουν δρόμους για το δικό μας ταξίδι στη δική μας αλήθεια.

Tο South Central Gospel είναι μια ματιά στις εκκλησίες των γκόσπελ της συνοικίας South Central του Λος Άντζελες, μια περιοχή που μαστίζεται από τη φτώχια, τη φυλετική καταπίεση και τις μάχες μεταξύ συμμοριών. Η μουσική γκόσπελ ή αλλιώς «ο λόγος του Θεού μέσα από το τραγούδι» επουλώνει το ηθικό, γαληνεύει την ψυχή και παρέχει παρηγοριά και ανακούφιση από τα προβλήματα της ζωής. Με ρίζες στα σπιρίτσουαλ και τα μπλουζ των σκλάβων του αμερικανικού Νότου, η μουσική γκόσπελ συνεχίζει ώς σήμερα να βρίσκεται στο επίκεντρο της ζωής πολλών Αφροαμερικανών. Το South Central Gospel συνδυάζει ζωηρές, από καρδιάς ερμηνείες με συναρπαστικές συνεντεύξεις που περιλαμβάνουν και το σύμβολο της δεκαετίας του ’60, Ουίλι Τσέιμπερς, προσφέροντας μια συγκινητική αλλά και ψυχαγωγική ματιά στην αυθεντική κουλτούρα των γκόσπελ.

Το έργο The Greek Crisis Explained είναι η οπτική γωνία της ΝΟΜΙΝΤ σχετικά με την ελληνική οικονομική κρίση. Η Ελλάδα, ένα νεαρό κακομαθημένο κοριτσάκι καταβροχθίζεται από το Χρέος της, ένα τεράστιο τέρας. Η ΕΕ δεν μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα μόνη της. Και όταν δεν υπάρχει ελπίδα, έρχεται το ΔΝΤ στο παιχνίδι...

Το κεντρικό θερινό σινεμά στο χωριό της Παναγιάς είναι κλειστό εδώ και 20 χρόνια. Δύο κάτοικοι θα προσπαθήσουν να το ξαναζωντανέψουν για να φέρουν πίσω τους παλιούς καλούς καιρούς του κινηματογράφου.

Έξι άντρες απ’ το Πακιστάν ζουν και δουλεύουν αποκομμένοι από την κοινωνία εδώ και επτά χρόνια σ’ ένα έρημο ξερονήσι της Ελλάδας. Δουλεύουν σ’ ένα ιχθυοτροφείο και περιμένουν τη στιγμή που θα μαζέψουν τα χρήματα που χρειάζονται έτσι ώστε εκείνοι και οι οικογένειες τους να έχουν μία καλύτερη ζωή στη χώρα τους. Το The Palace είναι η μεταφορική ερμηνεία του ονείρου, ο χρόνος που πέρασαν να το οραματίζονται. Η ποιητική καταγραφή του χρόνου, των εικόνων, των ήχων, των αντικειμένων, των συμπεριφορών και των καταστάσεων όπως αυτά συνέβησαν.

Ένας καταυλισμός προσφύγων στα σύνορα Πακιστάν-Αφγανιστάν, φτιαγμένος από χαρτόκουτα και γεμάτος ιστορίες ανθρώπων που έχουν βασανιστεί από την αστυνομία. Μια φυλακή στην Ιορδανία με κελιά που ενώ είναι φτιαγμένα για πέντε ανθρώπους χωρούν εκατό φυλακισμένους, κρεμασμένους στα κάγκελα. Ένας ακόμη αυτοσχέδιος καταυλισμός σε ένα δάσος στην Κένυα, γεμάτος εγκλωβισμένους πρόσφυγες. Ένας ομαδικός τάφος στη Βοσνία Ερζεγοβίνη και ένας ιμάμης που προσεύχεται για τις ψυχές τους. Μόνο που οι εικόνες, μαθαίνουμε στο τέλος της ταινίας, δεν λένε την αλήθεια. Όλες οι σκηνές προέρχονται από κέντρα κράτησης και τενεκεδουπόλεις μεταναστών στην Ελλάδα. Οι ελληνικές αρχές αδυνατούν να διαχειριστούν το κύμα των χιλιάδων μεταναστών και η υπόλοιπη Ευρώπη αδιαφορεί. Όσο για τον ιμάμη της Βοσνίας Ερζεγοβίνης, δεν πρόκειται παρά για έναν Έλληνα ιμάμη που προσεύχεται μπροστά σε έναν υπαρκτό ομαδικό τάφο: των μεταναστών που έχασαν τη ζωή τους στο ποταμό Έβρο, προσπαθώντας να περάσουν από τη Τουρκία στην Ελλάδα...

Το Άβατον είναι ένα ντοκιμαντέρ βασισμένο σε διδακτορικό ερευνητικό υλικό που συλλέχτηκε από τον Δεκέμβρη του 2008 έως τον Σεπτέμβρη του 2010 για την περιοχή των Εξαρχείων στην Αθήνα. Το ντοκιμαντέρ ερευνά το θέμα της έννοιας και διαχείρισης του Δημόσιου χώρου σε μια τεταμένη και ιδιαίτερη περιοχή, καθώς κάτοικοι, καταστηματάρχες, ναρκομανείς, έμποροι, Δήμος, αστυνομία, αναρχικοί και αντιεξουσιαστες μάχονται για τη χρήση, την κατάληψη και τον ελέγχο του χώρου. Ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί; Ποιοι οι παράνομοι, ποιοι οι τραμπούκοι και ποιος τελικά έχει δικαίωμα στον δημόσιο χώρο;

To Αγκαλιάσιμοι είναι μια ταινία για την ομορφιά, το χάρισμα και την αγνή χαρά των ανθρώπων που πάσχουν από την σπάνια γενετική ασθένεια Σύνδρομο Ουίλλιαμς. Παρά τις γνωστικές δυσκολίες, οι άνθρωποι με Σύνδρομο Ουίλλιαμς είναι εξαιρετικά δημιουργικοί και έχουν πλήρη αντίληψη της διαφορετικότητάς τους. Το πάθος και το ταλέντο τους στη μουσική είναι τέτοιο που δεν μπορεί να περιγραφεί, αλλά ούτε και να εξηγηθεί επιστημονικά. Η ταινία περιλαμβάνει μαρτυρίες σημαντικών ερευνητών της ασθένειας από το Ινστιτούτο Σαλκ, το Χάρβαρντ και άλλα κορυφαία ερευνητικά κέντρα, αλλά η καρδιά της αφήγησης είναι κάποιες θαυμάσιες συναντήσεις με ανθρώπους που πάσχουν από Ουίλλιαμς καθώς παίζουν μαζί μουσική, συγχρωτίζονται και γοητεύουν το κοινό.