Οι ταινίες του φεστιβάλ

Η πρώτη φυλακή για ισοβίτες στη Ρωσία – ένα μονό κελί. «Κρατούμενος Μπόρις Μπεζοτετσέστβο. Ισόβια καταδίκη. Άρθρο 102. Τριπλός φόνος». Ο Μπόρις συνομιλεί μ’ ένα Θεό ο οποίος αδιαφορεί για τη μοίρα του. Προσεύχεται, αλλά δεν πιστεύει στο Θεό. Τα λόγια του γεμίζουν το κελί. Μιλάει κι ακούει τον εαυτό του. Ο χώρος του κελιού τον καταπίνει. Ο κόσμος του είναι οι τέσσερις τοίχοι του κελιού και η θέα από το παράθυρο. Η φυλακή προωθεί κυριολεκτικά τον κρατούμενο μέσα στο Χρόνο. Μια σειρά από μέρες και νύχτες που του αναλογούν, μετά από τις οποίες θα έρθει είτε η «κόλαση» είτε ο «παράδεισος».

Η ταινία περιγράφει τον τρόπο που εκδιώχθηκε ο τοπικός πληθυσμός της Τανζανίας από τις περιοχές Σερενγκέτι και Νγκόρονγκόρο, ώστε να δημιουργηθούν δύο από τα διασημότερα εθνικά πάρκα στον κόσμο. Εξερευνά τα στάδια ανάπτυξης των πάρκων αλλά και το πώς τελικά η δυτική αντίληψη για τη φύση άλλαξε ριζικά το αφρικανικό τοπίο και την ίδια την τοπική κοινωνία. Η ταινία εστιάζει στους ανθρώπους που εκδιώχθηκαν από τον τόπο τους. Τους ανθρώπους που, όχι μόνο αγνοούνται από το κράτος αλλά και δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στη γη που τους ανήκει. Την ίδια γη που η τουριστική βιομηχανία καταστρέφει ανενόχλητη με ραγδαίους ρυθμούς.

Η Κούβα είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που έχει δύο πυγμάχους με τρία χρυσά ολυμπιακά μετάλλια ο καθένας. Ο Τεόφιλο Στίβενσον και ο Φέλιξ Σαβόν είχαν πολλές προτάσεις να γίνουν επαγγελματίες πυγμάχοι και να κερδίσουν πολλά εκατομμύρια, αλλά αρνήθηκαν επειδή τότε θα έπρεπε να φύγουν από τη χώρα τους. Ο Φιντέλ Κάστρο, το 1962, απαγόρευσε όλα τα επαγγελματικά αθλήματα ως αντίθετα προς τα ιδανικά της επανάστασης – προσθέτοντας πως «τα επαγγελματικά αθλήματα πλουτίζουν τους λίγους σε βάρος των πολλών». Παράλληλα με τη θριαμβευτική καριέρα τους και την άρνησή τους να γίνουν επαγγελματίες πυγμάχοι για το κέρδος, η ταινία μάς μεταφέρει σαφώς την αντίσταση της σοσιαλιστικής Κούβας προς τον καπιταλισμό.

Οι ξανθιές, γαλανομάτες τουρίστριες από την κεντρική ή τη βόρεια Ευρώπη με τη λευκή επιδερμίδα και τη δίψα για ήλιο και διακοπές ήταν ο στόχος. Οι μελαχρινοί ντόπιοι με τα μισάνοιχτα στο τριχωτό στήθος πουκάμισα και τα παντελόνια «καμπάνα» που τονίζανε τους γοφούς ήταν οι κυνηγοί. Το άμεσο φλερτ και οι διαφορετικές τεχνικές του στις παραλίες και στις ντισκοτέκ των δημοφιλών τουριστικών προορισμών της εποχής ήταν το «καμάκι» που κάνανε οι νεαροί Έλληνες στις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Γύρω από τη ντισκοτέκ «HighWay», σχεδόν τριάντα χρόνια μετά, μια παρέα αντρών κάνει τον απολογισμό της αναπολώντας την «εποχή της αθωότητας».

Ο Σλάι Στόουν είναι ένας από τους σημαντικότερους μουσικούς πρωτοπόρους των τελευταίων 50 χρόνων. Με το συγκρότημά του, τους Family Stone, ξεχώρισε στο Φεστιβάλ του Γούντστοκ. Ο Σλάι επέζησε του εθισμού του στα ναρκωτικά αλλά εξαφανίστηκε από τη δημοσιότητα στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Τα ίχνη του χάθηκαν για χρόνια. Σκηνοθέτες, μουσικοί (όπως ο Πρινς) και φίλοι προσπάθησαν μάταια να επικοινωνήσουν μαζί του. Τηλεοπτικοί σταθμοί προσέφεραν εκατοντάδες δολάρια με την ελπίδα μιας συνέντευξης, αλλά ο Σλάι δεν υπέκυπτε στον πειρασμό. Το 2002, ο σκηνοθέτης/μουσικός Βίλεμ Αλκέμα άρχισε να αναζητά τον Σλάι Στόουν και, δυο χρόνια αργότερα, τον εντόπισε σ’ ένα σπίτι κοντά στο Λος Άντζελες. Ο Σλάι δεν ήθελε ούτε να τον βρουν ούτε να τον κινηματογραφήσουν, αλλά ο Βίλεμ δεν παραιτήθηκε. Τον Ιούνιο του 2009, επτά χρόνια μετά, ο Σλάι έδωσε την πρώτη του κινηματογραφημένη συνέντευξη ύστερα από 20 χρόνια.

Το ντοκιμαντέρ καταγράφει τη μοναδική σχέση ανάμεσα στην οικογένεια Σκοπελίτη και τους κατοίκους των νησιών της άγονης γραμμής. Μία σχέση που ξεκινά το 1958, όταν ο νεαρός Μήτσος Σκοπελίτης ανέλαβε με το περίφημο καΐκι «Πανορμίτης» το ταχυδρομείο των Μικρών Ανατολικών Κυκλάδων, εξυπηρετώντας τις ανάγκες επικοινωνίας και επιβίωσης των απομονωμένων νησιών. Πενήντα χρόνια μετά, ο γιος του Γιάννης Σκοπελίτης μαζί με τον καπετάν Γιάννη Φωστιέρη, εξακολουθούν να λειτουργούν ως ομφάλιος λώρος της κοινωνίας των μικρών νησιών. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των νησιωτών οφείλουν τα μέγιστα στο δρομολόγιο του «Express Scopelitis», το «καραβάκι» τους όπως το αποκαλούν με περισσή αγάπη, χαρακτηρίζοντάς το τη «μάνα των νησιών» τους. Ο καπετάν Μήτσος Σκοπελίτης είναι επίσης γνωστός και για τις εξαιρετικές μελωδίες του βιολιού του.

Το Google Baby είναι ένα ταξίδι σε τρεις ηπείρους που αφηγείται την ιστορία της ανερχόμενης βιομηχανίας παραγωγής μωρών στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ο Ντορόν, ένας Ισραηλινός επιχειρηματίας με πείρα στην τεχνολογία ηλεκτρονικών υπολογιστών, προτείνει μια νέα υπηρεσία – την παραγωγή μωρών. Ο παραγωγός μωρών (όπως συστήνεται ο ίδιος) παρέχει στους πελάτες του οικονομικά συμφέρουσες λύσεις, αναθέτοντας σε γυναίκες στην Ινδία την παρένθετη μητρότητα προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος. Το μόνο που έχουν να κάνουν οι πελάτες είναι να επιλέξουν το γενετικό υλικό που προτιμούν και να ταξιδέψουν στην Ινδία για να παραλάβουν το μωρό τους μετά το πέρας της εννιάμηνης κύησης. Σήμερα, η τεχνολογία έχει μετατρέψει τη γέννηση ενός μωρού σε μια διαδικασία που δεν εξαρτάται από το σεξ. Και η παγκοσμιοποίηση την κάνει οικονομικά προσιτή. Το μόνο που χρειάζεται κανείς είναι μια πιστωτική κάρτα. Τις οδηγίες μπορεί να τις βρει στο YouTube.

Ένα ταξίδι της τσιγγάνικης μετανάστευσης στο χρόνο, μέσα από έναν εσωτερικό μονόλογο. Από τη νομαδική ζωή στη μόνιμη εγκατάσταση και από τις διώξεις του παρελθόντος στην τωρινή καθημερινότητα.

Οπτικό υλικό από μια συναισθηματική σύγκρουση ανάμεσα σε δώδεκα ανθρώπους απομονώνεται και γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τα μέσα. Μέσα σ’ έναν μήνα, εκατό φορές περισσότεροι άνθρωποι επέστρεψαν στο σημείο της συμπλοκής και μια πραγματική διαμάχη ξεκίνησε με το ακροδεξιό εργατικό κόμμα, τους Pομά και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Λίγο καιρό μετά τα γεγονότα, πάμε ξανά πίσω στο ίδιο μέρος και προσπαθούμε να φέρουμε αντιμέτωπους τους εμπλεκόμενους με το τι έγινε στο παρελθόν και με το τι πραγματικά σημαίνει αυτό.

Υπάρχει μια αγγλική έκφραση για το μη επώνυμο, το άγνωστης μάρκας προϊόν: no name. Η ίδια έκφραση χρησιμοποιείται από μια ομάδα νέων ανθρώπων της Σύρου σαν όνομα για το μουσικό συγκρότημα που έχουν φτιάξει στο νησί τους, όπου ζουν και εργάζονται όλο τον χρόνο. Για να ζήσουν κάνουν άλλες δουλειές. Ο Μάκης είναι ταξιτζής, η Ρένα δουλεύει λογίστρια, ο Κώστας οικοδόμος, ο Χρήστος ψήνει σουβλάκια κ.λπ. Υπάρχουν και δύο καθηγητές μουσικής ανάμεσά τους. Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί μια σύντομη χρονική περίοδο από τη ζωή των παιδιών του συγκροτήματος, ενώ παράλληλα επιχειρεί ένα οδοιπορικό στη Σύρο μετά τον Βαμβακάρη.

«Oil Rocks» - πίσω από αυτό το αινιγματικό όνομα κρύβεται η πρώτη και μεγαλύτερη πλατφόρμα εξόρυξης πετρελαίου ανοιχτής θαλάσσης· μια τεράστια πόλη στη μέση της Κασπίας Θάλασσας η οποία κατασκευάστηκε επί Στάλιν το 1949. Εξήντα χρόνια μετά, η Oil Rocks λειτουργεί ακόμα. Φανταστείτε: 300 χιλιόμετρα γέφυρες, χιλιάδες εργάτες, εκατοντάδες εξέδρες, μέχρι και εννιαόροφα κτήρια, ένα πάρκο κι ένα γήπεδο – μια πετρελαιοπηγή-Ατλαντίδα, μόνο που σ’ αυτή την περίπτωση δεν πρόκειται για πολιτεία μυθολογική αλλά αληθινή. Συνδυάζοντας αποκλειστικά καινούργια πλάνα με αρχειακό υλικό από τη σοβιετική εποχή, η ταινία αφηγείται την ιστορία αυτού του διαχρονικού τόπου και των κατοίκων του. Είναι η πρώτη φορά από τη μέρα κατασκευής της που δόθηκε άδεια σε συνεργείο από τη Δύση να κινηματογραφήσει στην Oil Rocks.

Πριν από 35 χρόνια, γεννήθηκε στην Ελλάδα το πρώτο και πιο σημαντικό ραδιοφωνικό show. Ήταν –και ακόμα παραμένει– το show που αναμεταδίδει ροκ και ποπ μουσική στο ελληνικό κοινό. Στα decks, ο μουσικός παραγωγός Γιάννης Πετρίδης. Τότε ήταν ένας νεαρός, γεμάτος πάθος για την μουσική. Το όνειρό του ήταν να ταξιδέψει σε κάθε γωνιά του κόσμου μέσα από τη μουσική και τους στίχους που λάτρευε. Τώρα είναι μέλος του Rock ’n’ Roll Hall οf Fame και ένας από τους μεγαλύτερους συλλέκτες δίσκων, ενώ θεωρείται γκουρού για το ελληνικό ραδιόφωνο, αφού άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο οι ακροατές του ακούγαν μουσική. Ακολουθώντας το έργο του μέσα από τις προσωπικές του εξομολογήσεις, παίρνουμε μια γεύση από όλες τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές στην Ελλάδα κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Ένα συναρπαστικό μουσικό ταξίδι, ξεκινώντας από την ιδιαίτερη πατρίδα του, τον Πειραιά, στις άδειες λεωφόρους του Λος Άντζελες και, τέλος, στους δρόμους του Σαν Φρανσίσκο.

Ένα μουσικό ταξίδι στη χρυσή εποχή της τζαμαϊκανής μουσικής. Το ντοκιμαντέρ εστιάζει στη μουσική και στις ιστορίες των θρυλικών τραγουδιστών και μουσικών της περιόδου Rocksteady, οι οποίοι συναντιούνται σαράντα χρόνια αργότερα για να ηχογραφήσουν ένα δίσκο με τις παλιές τους επιτυχίες, να δώσουν μια ζωντανή συναυλία όλοι μαζί στο Κίνγκστον της Τζαμάικα και να πουν την ιστορία τους.

Στις 24 Αυγούστου 2007, οι κάτοικοι της Ζαχάρως έζησαν τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους. Η μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Ελλάδας πέρασε από τα χωριά τους, αφήνοντας πίσω της κατεστραμμένες περιουσίες και 65 νεκρούς. Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί τον δήμαρχο Πανταζή Χρονόπουλο και τους κατοίκους της Ζαχάρως, καθώς καλούνται να αντιμετωπίσουν την «επόμενη μέρα».

Στις 19 Μαΐου 2009, έγινε μια παράσταση στους δρόμους της Πράγας με τον τίτλο UFF, η οποία διήρκεσε όλη μέρα. Παρακολουθήσαμε το σήμα που εξέπεμπε ένα από τα κινητά μας τηλέφωνα, έτσι όπως κάνει πάντα η τσεχική αστυνομία. Με τη βοήθεια αυτών των γεωγραφικών δεδομένων, αφήσαμε ένα ίχνος στους δρόμους της πόλης μας. Τη μέρα της παράστασης, αυτά τα ίχνη μπορούσαν να ακολουθηθούν σε πραγματικό χρόνο από το διαδίκτυο ή ο κόσμος μπορούσε να ακολουθήσει τους χάρτες που είχαν τοποθετηθεί μέσα στην πόλη και με αυτόν τον τρόπο να συμμετάσχει στο δρώμενο, ενώ δεκαοχτώ παρεμβάσεις-δρώμενα δημιουργούνταν στην πόλη. Mέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αντικειμένων και των τόπων, προσπαθήσαμε να αλληλεπιδράσουμε με τα πράγματα που μας περιβάλλουν.

Οι περιπέτειες του Ζόρρο, ενός ατίθασου γάτου που ζει στο κέντρο της Αθήνας. Θα γνωρίσουμε τους φίλους, τις φιλενάδες, την οικογένεια και τους αντιζήλους του. Ο Ζόρρο είναι πολύ άτακτος και η ζωή του συχνά κινδυνεύει.

Στον ταρσανά της Σύρου περιμένει ο «Ζέππος», ένα ιστορικό καΐκι φτιαγμένο το 1912 από τον καπετάν Αντρέα Ζέππο και τραγουδημένο από τον μεγάλο ρεμπέτη Γιάννη Παπαϊωάννου. «Στο ψάρεμα εγώ έχω τέχνη», έλεγε ο Παπαϊωάννου. «Μεγάλωσα στη θάλασσα και είχα δάσκαλο τον Ζέππο, τον καλύτερο ψαρά του κόσμου». Το καΐκι βρίσκει μια νέα ζωή στον ταρσανά, όπου συναντάμε τον Δημήτρη Μαυρίκο, τον τελευταίο απόγονο μιας μεγάλης οικογένειας καραβομαραγκών, και γινόμαστε μάρτυρες της απίστευτης ιστορίας του σπασίματος των καϊκιών. Μια πανάρχαια τέχνη που λάτρεψαν για αιώνες πλούσιοι και φτωχοί, η τέχνη του καραβομαραγκού, χάνεται στις αρχές του νέου αιώνα...

Ασθενείς που πάσχουν από φυματίωση μιλούν για τους φόβους τους και για την επιθυμία τους να ξαναρχίσουν μια φυσιολογική ζωή.

«Έτσι δεν γίνεται και με την τέχνη; Ο Θεός σου δίνει το χάρισμα και αν το αξιοποιήσεις και στείλεις προς τους άλλους αγάπη, το καλό, χαρά, τη βαθιά παρηγοριά ψυχής, ο ακίνητος κινητής του σύμπαντος πάλι θα σε ανταμείψει». Αυτό ακούγεται στο οδοιπορικό του σκηνοθέτη που αναζητά την ψυχή της μελλοντικής του ταινίας, μέσα από τα ίχνη του ήρωά του, στις θάλασσες του Αιγαίου και στις μακρινές πολιτείες της Ρωσίας.

Για τη φυλή Τούμπου, η ζωή στην έρημο Σαχάρα είναι και σκληρή αλλά και πολύ απλή. Άντρες και γυναίκες έχουν ξεκάθαρους ρόλους. Οι άντρες εκτρέφουν καμήλες και οι γυναίκες είναι κλεισμένες στο σπίτι. Για οτιδήποτε θελήσει να κάνει μια γυναίκα χρειάζεται να πάρει την έγκριση του άντρα της. Για τις γυναίκες, αυτή η κατάσταση θα ήταν αφόρητη αν δεν υπήρχε το ετήσιο καραβάνι, με το οποίο διασχίζουν 1.500 χιλιόμετρα ερήμου με τα πόδια για να μαζέψουν χουρμάδες. Ακόμα κι όταν οι συνθήκες είναι ακραίες, η πώληση της σοδειάς των χουρμάδων τούς δίνει οικονομική ανεξαρτησία, περηφάνια και αυτοπεποίθηση. Η Ντομαγκάλι, η Αμίνα και η Μαριάμα είναι τρεις γυναίκες που μας επιτρέπουν να μπούμε στον κόσμο τους. Η σύγκρουση μεταξύ παράδοσης και εκσυγχρονισμού, προσωπικής ελευθερίας και συλλογικής αλληλεγγύης δίνει τον τόνο στην ιστορία τους.

Το ντοκιμαντέρ Ανοικτοί δρόμοι παρουσιάζει τα έργα οδοποιίας για τη συγκοινωνιακή διασύνδεση στο σύνολο της επικράτειας. Το παλιό οδικό δίκτυο, μέσα από έργα διάνοιξης σε διάφορες περιοχές δίνει τη θέση του στο νέο που επιτρέπει την γρηγορότερη και ασφαλέστερη συγκοινωνία στην περιφέρεια. Αντίστοιχες αλλαγές σημειώνονται στη θαλάσσια συγκοινωνία, στο σιδηροδρομικό δίκτυο και στις αερομεταφορές.